☰ Mundarija · Rus tili

A. Faynberg va N. Ilin

Darslar 46–47 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 11-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2018
47

Nikolay Ilin. She’rlar

Darslik: 184–185-betlar
MaqsadNikolay Ilinning ikki she’rida shahar, xalq va bolalikka muhabbatni, takror va ritorik savollar vositasini izohlay olish.
Yangi so‘zlar
соседство (qo‘shnichilik) · соседство (neighbourhood)воздать (qaytarmoq) · воздать (to repay)аккорд (akkord) · аккорд (chord)созвучие (hamohanglik) · созвучие (harmony of sounds)
Tushuntirish

Kitobdagi «Поэты Узбекистана» bo‘limining oxirida Nikolay Dmitriyevich Ilinning ikki she’ri joylashgan (tarjimai holi yo‘q). Birinchi she’r — «Весёлые праздники детства…». Uning har bandi «Что может быть лучше…» ritorik savol bilan tugaydi: bolalikning quvnoq bayramlari va yosh do‘stlarga sadoqat, qo‘shnichilik, oltin barglar naqshi, har uyda gul, shahar, sizni yaxshi ko‘rgan xalq. Oxirgi band: bolalikning so‘nmas nuri chakkalardagi kumushni erkalaydi; «yaxshilikka yaxshilik qaytarishdan oddiyroq va yaxshiroq narsa nima?» Ikkinchi she’r — «В далёкой прозрачности горы…» — shaharga murojaat. Uzoqda tog‘lar shaffof, yaqinda daryo; shoir «abadiy bo‘laman, shahrim, sening gulzoringning niholi», «sening ohanglaring akkordi», «cheksizliging lahzasi». Shahar uning uchun quyosh nuri va samimiy dilkashligi bilan aziz. Tasvir vositalari: ritorik savol, anafora («Что может быть лучше…», «Я вечно останусь»), murojaat, metafora («росток цветника», «аккорд созвучий», «мгновенье бесконечности»). G‘oya: ona shahar va xalqqa muhabbat bolalik xotirasi va yaxshilik bilan bog‘liq.

Namunalar
Birinchi she’rda savol-javob tuzilishi: har banddagi savolga javob savolning o‘zida — «eng yaxshisi» sanalgan narsalar. Bu o‘quvchini rozi bo‘lishga undaydi.
Ikkinchi she’rdagi «аккорд» metaforasi: inson shahar hayotidagi ko‘p tovushlardan biri; u ularni uyg‘un qiladi. Bu insonning jamiyatdagi o‘rnini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

«Mening «Что может быть лучше…»im». Har bir o‘quvchi shu tuzilishda o‘z to‘rt satrini yozadi (ona shahar, do‘stlar, oila) va sinfda o‘qiydi.

Mashq
1
Birinchi she’rning har bandi qanday savol bilan tugaydi?
2
«Что может быть проще и лучше, чем добрым воздать за добро» qatorini qanday tushunasiz?
3
Ikkinchi she’rda shahar qanday tasvirlanadi va u shoirga nima uchun aziz?
4
«Аккорд созвучий» va «мгновенье бесконечности» metaforalari nimani ifodalaydi?