☰ Mundarija · Rus tili

I. S. Turgenev

Darslar 39–40 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
40

I. S. Turgenev. «Певцы»

Darslik: 146–152-betlar
MaqsadTurgenevning «Певцы» hikoyasi syujetini, qahramonlarini va qo‘shiq tanlovining ma’nosini tushunish.
Yangi so‘zlar
состязание (musobaqa) · состязание (contest)рядчик (pudratchi) · рядчик (contractor)кабачок (qovoqxona, ovqatxona) · кабачок (village tavern)кульминация (avj nuqta) · кульминация (climax)
Tushuntirish

«Певцы» — Turgenevning «Записки охотника» tsiklidan hikoya. Hikoyachi jazirama iyul kuni Kolotovka qishlog‘iga keladi va dehqonlarning ikki mashhur qo‘shiqchi — Yashka-Turok va Jizdradan kelgan pudratchi o‘rtasida tanlov bo‘layotganini eshitib, «Притынный кабачок»ka kiradi. Pudratchi birinchi bo‘lib qo‘shiq aytadi: u mohir, yengil, tovushini «falset» da jilvalantiradi, tinglovchilar uni ma’qullaydi. Yakov esa qo‘shiqni sekin, titroq ovozda boshlaydi va asta-sekin hammani, hatto qo‘pol Dikiy-Barinni ham ko‘z yoshiga olib keladi. Tanlovning avj nuqtasi — Yakov qo‘shiqni to‘satdan uzilib qolgandek tugatganda hamma jim bo‘lib qoladi; pudratchi «Sen yutding» deb xonadan chiqib ketadi. Hikoya oddiy odamlarning iste’dodi va qalb go‘zalligini ko‘rsatadi.

Namunalar
Mini-matn: «В деревне пели двое: рядчик и Яков. Рядчик пел ловко, но Яков тронул всех до слёз. Рядчик признал победу Якова». (Qishloqda ikki kishi qo‘shiq aytdi; Yakov hammani ta’sirlantirdi.)
Taqqoslash: pudratchi — mahorat va zavq, Yakov — his-tuyg‘u va ruh. Shuning uchun g‘olib — Yakov.
Sinfda faoliyat

«Ikki qo‘shiq». Ikki guruh biri — mahorat, ikkinchisi — his-tuyg‘u tarafidan «chiqish» tayyorlaydi (3 gapli); sinf qaysi biri ta’sirliroq ekanini muhokama qiladi.

Mashq
1
Hikoya qayerda va qachon boshlanadi?
2
Tanlovda kimlar qatnashadi?
3
Tanlovni kim yutadi va qanday bilamiz?
4
Nima uchun Yakovning qo‘shig‘i tinglovchilarni yig‘latadi?