☰ Mundarija · Rus tili

Undov so‘zlar

Darslar 32 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
32

§ 32. Undov so‘zlar va tovushga taqlid so‘zlar

Darslik: 106–109-betlar
MaqsadUndov so‘zlarning vazifalarini, tinish belgilarini va tovushga taqlid so‘zlarni bilish.
Yangi so‘zlar
междометие (undov so‘z) · междометие (interjection)звукоподражательное слово (tovushga taqlid so‘z) · звукоподражательное слово (onomatopoeic word)речевой этикет (nutq odobi) · речевой этикет (speech etiquette)эмоция (his-tuyg‘u) · эмоция (emotion)
Tushuntirish

Undov so‘zlar o‘zgarmaydi; ular mustaqil so‘z turkumlariga ham, yordamchi so‘zlarga ham kirmaydi. Gapda ular vergul yoki undov belgisi bilan ajratiladi: «Ого, сколько снега выпало!». Bitta undov turli hislarni ifodalashi mumkin: «эх» afsusni ham, zavqni ham bildiradi — ma’noni ohang va vaziyat ko‘rsatadi. Vazifasiga ko‘ra uch guruh bor: his-tuyg‘u undovlari («ого, эх, фу, ура»), nutq odobi so‘zlari («извините, пожалуйста, всего доброго») va buyruq undovlari («эй, марш, цыц, ау»). Tovushga taqlid so‘zlar odam, hayvon va narsalar tovushini takrorlaydi: «гав, кря-кря, тик-так, бах, шлёп». Ular ham gap bo‘lagi bo‘lmaydi; ulardan fe’llar yasalishi mumkin: «крякать», «тикать».

Namunalar
«Ура! Мы выиграли!» (quvonch). «Увы, билетов нет» (afsus). «Тсс, малыш спит» (buyruq).
«Тик-так, тик-так – шли часы». «Утка крякнула: кря-кря».
Sinfda faoliyat

«Hislar teatri». O‘quvchi «эх» yoki «ой»ni turli his bilan aytadi; sinf qaysi ma’noda ekanini topadi.

Mashq
1
His-tuyg‘uni ayting: «Ура!», «Увы!», «Ой!».
2
Tinish belgilarini qo‘ying: «Эх как жаль что ты не пришёл».
3
Tovushga taqlid so‘zni tanlang: it, mushuk, soat.
4
Nima uchun «спасибо» undov so‘zlar guruhiga kiradi, garchi his-tuyg‘u emas?