A. S. Pushkin lirikasida shoir va she’riyat mavzusi
A. S. Pushkin (1799–1837) — yangi rus adabiy tilining asoschisi. Uning «Я памятник себе воздвиг нерукотворный…» she’ri 1836-yilda yozilgan va shoir hamda she’riyat mavzusiga bag‘ishlangan: shoir o‘z ijodini «qo‘l bilan yaratilmagan haykal»ga o‘xshatadi, u Aleksandriya ustunidan ham baland, deydi. Uning fikricha, shoir butunlay o‘lmaydi: xalq uni yaxshi tuyg‘ularni uyg‘otgani, ozodlikni ulug‘lagani va mazlumlarga rahm-shafqat chaqirgani uchun sevadi. Tantanali uslub eskirgan so‘zlar bilan ta’minlangan: «пиит» (shoir), «доколь» (to ... ekan), «сущий» (mavjud), «венец» (mukofot), «приемли» (qabul qil). «Я вас любил» (1829) esa mavzusi bo‘yicha boshqacha: shoir javobsiz ishqni samimiy, tortinchoq va fidokorona tarzda eslaydi va sevgilisiga boshqa kishi bilan baxt tilaydi.
| eskirgan so‘z | hozirgi so‘z |
|---|---|
| уста | рот |
| перст | палец |
| ланиты | щёки |
Maktab adabiy kechasida o‘quvchi she’rni avval tez, keyin sekin o‘qidi. Sekin o‘qiganda pauzalar va his-tuyg‘u eshitildi, tinglovchilar jimib qoldi. She’rni ovoz chiqarib o‘qish uni chuqurroq tushunishga yordam beradi.
Aktyorlar, radio boshlovchilari va o‘qituvchilar she’rni ovoz va pauzalar bilan jonlantiradi.
O‘zingiz yoqtirgan bitta she’rni ikki marta ovoz chiqarib o‘qing, bir marta tez, bir marta sekin, va nima o‘zgarganini sezing.
«Haykal loyihasi». Guruhlar o‘zlari uchun «нерукотворный памятник» nima bo‘lishi mumkinligini yozadi (kitob, yaxshi ish, loyiha) va 2 gap bilan izohlaydi.