ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

A. S. Pushkin

Darslar 33–34 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
33

A. S. Pushkin lirikasida shoir va she’riyat mavzusi

Darslik: 110–114-betlar
MaqsadPushkin lirikasida shoir va she’riyat mavzusini, «Я памятник себе воздвиг…» she’rining g‘oyasini va «Я вас любил» she’rining mavzusini tushunish; eskirgan so‘zlarni izohlash.
Yangi so‘zlar
тема (mavzu) · тема (theme)идея (g‘oya) · идея (idea)архаизм (eskirgan so‘z) · архаизм (archaism)лирический герой (lirik qahramon) · лирический герой (lyrical hero)
Tushuntirish

A. S. Pushkin (1799–1837) — yangi rus adabiy tilining asoschisi. Uning «Я памятник себе воздвиг нерукотворный…» she’ri 1836-yilda yozilgan va shoir hamda she’riyat mavzusiga bag‘ishlangan: shoir o‘z ijodini «qo‘l bilan yaratilmagan haykal»ga o‘xshatadi, u Aleksandriya ustunidan ham baland, deydi. Uning fikricha, shoir butunlay o‘lmaydi: xalq uni yaxshi tuyg‘ularni uyg‘otgani, ozodlikni ulug‘lagani va mazlumlarga rahm-shafqat chaqirgani uchun sevadi. Tantanali uslub eskirgan so‘zlar bilan ta’minlangan: «пиит» (shoir), «доколь» (to ... ekan), «сущий» (mavjud), «венец» (mukofot), «приемли» (qabul qil). «Я вас любил» (1829) esa mavzusi bo‘yicha boshqacha: shoir javobsiz ishqni samimiy, tortinchoq va fidokorona tarzda eslaydi va sevgilisiga boshqa kishi bilan baxt tilaydi.

eskirgan so‘zhozirgi so‘z
устарот
перстпалец
ланитыщёки
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab adabiy kechasida o‘quvchi she’rni avval tez, keyin sekin o‘qidi. Sekin o‘qiganda pauzalar va his-tuyg‘u eshitildi, tinglovchilar jimib qoldi. She’rni ovoz chiqarib o‘qish uni chuqurroq tushunishga yordam beradi.

Kim ishlatadi

Aktyorlar, radio boshlovchilari va o‘qituvchilar she’rni ovoz va pauzalar bilan jonlantiradi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘zingiz yoqtirgan bitta she’rni ikki marta ovoz chiqarib o‘qing, bir marta tez, bir marta sekin, va nima o‘zgarganini sezing.

Namunalar
Mini-matn: «Пушкин считал, что его настоящий памятник — стихи. Они живут в народе, поэтому память о поэте не зарастёт травой, как забытая тропа». (Pushkin she’rlarini o‘z haykali deb bilgan; ular xalq orasida yashaydi.)
Eskirgan so‘zni almashtirish: «доколь жив будет хоть один пиит» → «пока жив хотя бы один поэт».
Sinfda faoliyat

«Haykal loyihasi». Guruhlar o‘zlari uchun «нерукотворный памятник» nima bo‘lishi mumkinligini yozadi (kitob, yaxshi ish, loyiha) va 2 gap bilan izohlaydi.

Mashq
1
«Я памятник себе воздвиг…» she’ri qaysi yili yozilgan va qaysi mavzuga bag‘ishlangan?
2
Eskirgan so‘zlarni zamonaviy so‘zlar bilan almashtiring: «пиит, доколь, сущий».
3
«Я вас любил» she’ridagi lirik qahramonning tuyg‘usini bir gapda ifodalang.
4
Nima uchun Pushkin haykalni «qo‘l bilan yaratilmagan» deydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli165 % — soxta so‘rovmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →