☰ Mundarija · Rus tili

N. V. Gogol, N. A. Nekrasov

Darslar 37–38 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
37

N. V. Gogol. «Мертвые души»

Darslik: 132–138-betlar
MaqsadGogolning «Мертвые души» dostonidan «Plyushkin» epizodini, satira va badiiy detalni tushunish.
Yangi so‘zlar
сатира (satira) · сатира (satire)художественная деталь (badiiy detal) · художественная деталь (artistic detail)помещик (pomeshchik) · помещик (landowner)«мёртвые души» (“o‘lik jonlar”) · «мёртвые души» («dead souls»)
Tushuntirish

N. V. Gogol 1809-yilda Poltava guberniyasida (Ukrainada) tug‘ilgan. «Мёртвые души» (1842) dostonining syujetini unga Pushkin tavsiya qilgan. Qahramon Chichikov dehqonlarning vafot etgan, lekin ro‘yxatda hisobda turgan «jonlarini» sotib oladi: bu o‘sha davrdagi krepostnoylik sharoitida mumkin bo‘lgan firibgarlik edi. Kitobdagi parchada u pomeshchik Plyushkin mulkiga keladi va hamma narsada vayronagarchilik hamda tartibsizlikni ko‘radi: ovloq hovli, yiqilayotgan imoratlar, uy ichidagi uyum-uyum narsalar. Gogol badiiy detallar (uy, kiyim, xona) orqali qahramonning xarakterini ochadi va satira yordamida ochko‘zlik hamda ma’naviy o‘limni fosh etadi. «O‘lik jonlar» faqat dehqonlar emas — ma’naviy o‘lgan odamlar ham demakdir.

Namunalar
Mini-matn: «Чичиков приехал в имение Плюшкина. Двор был запущен, дом ветшал. Хозяина он сначала принял за ключницу». (Chichikov Plyushkin mulkiga keldi; uni avval uy xizmatchisi deb o‘yladi.)
Badiiy detal: «остановившиеся часы» — vaqt to‘xtagan uy, jonsizlik belgisi.
Sinfda faoliyat

«Detal-detektiv». O‘qituvchi uyning bir detalini aytadi (to‘xtagan soat); o‘quvchilar bu detal qahramon haqida nima aytishini izohlaydi.

Mashq
1
Gogol qachon tug‘ilgan va «Мёртвые души» qachon chiqqan?
2
Chichikov nima sotib olmoqchi?
3
Plyushkin mulkidagi ikkita detalni ayting.
4
Nima uchun poemaning nomi «Мёртвые души» ikki ma’noli?