ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

N. V. Gogol, N. A. Nekrasov

Darslar 37–38 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
37

N. V. Gogol. «Мертвые души»

Darslik: 132–138-betlar
MaqsadGogolning «Мертвые души» dostonidan «Plyushkin» epizodini, satira va badiiy detalni tushunish.
Yangi so‘zlar
сатира (satira) · сатира (satire)художественная деталь (badiiy detal) · художественная деталь (artistic detail)помещик (pomeshchik) · помещик (landowner)«мёртвые души» (“o‘lik jonlar”) · «мёртвые души» («dead souls»)
Tushuntirish

N. V. Gogol 1809-yilda Poltava guberniyasida (Ukrainada) tug‘ilgan. «Мёртвые души» (1842) dostonining syujetini unga Pushkin tavsiya qilgan. Qahramon Chichikov dehqonlarning vafot etgan, lekin ro‘yxatda hisobda turgan «jonlarini» sotib oladi: bu o‘sha davrdagi krepostnoylik sharoitida mumkin bo‘lgan firibgarlik edi. Kitobdagi parchada u pomeshchik Plyushkin mulkiga keladi va hamma narsada vayronagarchilik hamda tartibsizlikni ko‘radi: ovloq hovli, yiqilayotgan imoratlar, uy ichidagi uyum-uyum narsalar. Gogol badiiy detallar (uy, kiyim, xona) orqali qahramonning xarakterini ochadi va satira yordamida ochko‘zlik hamda ma’naviy o‘limni fosh etadi. «O‘lik jonlar» faqat dehqonlar emas — ma’naviy o‘lgan odamlar ham demakdir.

tafsilotnimani ko‘rsatadi
yirtiq xalatbeparvolik, kambag‘allik
chang bosgan stole’tiborsizlik
zanglagan qulfyopiq hayot
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Xonaning bir nechta tafsiloti kishining odatini ko‘rsatadi: parda, soat, stol ustidagi tartib. Yozuvchilar ham shunday: bitta tafsilot bilan butun xarakterni ko‘rsatadi. Shu usul kundalik hayotda ham diqqatli bo‘lishga o‘rgatadi.

Kim ishlatadi

Yozuvchilar, dizaynerlar va tergovchilar kichik tafsilotlardan butun manzarani ko‘radi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktab stolingizni «ozoda» yoki «tartibsiz» demasdan uchta tafsilot bilan tasvirlang va do‘stingiz tavsifni taxmin qilsin.

Namunalar
Mini-matn: «Чичиков приехал в имение Плюшкина. Двор был запущен, дом ветшал. Хозяина он сначала принял за ключницу». (Chichikov Plyushkin mulkiga keldi; uni avval uy xizmatchisi deb o‘yladi.)
Badiiy detal: «остановившиеся часы» — vaqt to‘xtagan uy, jonsizlik belgisi.
Sinfda faoliyat

«Detal-detektiv». O‘qituvchi uyning bir detalini aytadi (to‘xtagan soat); o‘quvchilar bu detal qahramon haqida nima aytishini izohlaydi.

Mashq
1
Gogol qachon tug‘ilgan va «Мёртвые души» qachon chiqqan?
2
Chichikov nima sotib olmoqchi?
3
Plyushkin mulkidagi ikkita detalni ayting.
4
Nima uchun poemaning nomi «Мёртвые души» ikki ma’noli?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIkki batareya — ikki baravar tokmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →