§ 22. Fe’llar imlosi
Noaniq shakldagi fe’llarda doim yumshoq belgi yoziladi: «любить», «беречь». «-тся» yoki «-ться» ni tanlash uchun savol beriladi: «что делает?» – «-тся» («он учится»), «что делать?» – «-ться» («он хочет учиться»). Shaxs qo‘shimchalari urg‘usiz bo‘lsa, tuslanishni noaniq shakl bo‘yicha aniqlang: «-ить» bilan tugaydigan hamma fe’llar II tuslanishda («ходишь»); istisno: «брить, стелить» (I). II tuslanishga yana «гнать, держать, дышать, слышать» va «смотреть, видеть, ненавидеть, вертеть, терпеть, обидеть, зависеть» kiradi. 2-shaxs birlikda «-ешь/-ишь» yoziladi: «читаешь, строишь». Buyruq mayli «й, и, ь» bilan yasaladi: «читай», «неси», «спрячь». «Хотеть» va «бежать» ikki tuslanish qo‘shimchalarini aralash oladi; «есть» va «дать» xos tuslanadi: «ем, ешь, ест», «дам, дашь, даст».
| savol | shakl | misol |
|---|---|---|
| что делает? | -тся | Дети купаются. |
| что делать? | -ться | Дети любят купаться. |
Rus tilida do‘stiga xabar yozayotgan o‘quvchi «Где нам лучше встретиться?» va «Мой друг встретится с нами у входа» deb yozdi. «Что делать?» va «что сделает?» savollari bilan «-ться» va «-тся» ni to‘g‘ri tanladi. Xabar xatosiz va tushunarli chiqdi.
Kotiblar, muharrirlar va jurnalistlar fe’l oxirlarini savol bilan tekshirib to‘g‘ri yozadi.
«Собираться» fe’li bilan ikki rus gapini yozing: biri «что делать?», ikkinchisi «что делает?» savoliga javob bersin.
«-тся/-ться» sudyasi. O‘qituvchi gap aytadi, bo‘sh joyda «-тся» yoki «-ться» tanlanadi; o‘quvchilar savol berib isbotlaydi.