ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Inkor yuklamalari

Darslar 31 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
31

§ 31. Inkor yuklamalari

Darslik: 102–105-betlar
Maqsad«не» va «ни» yuklamalarining ma’nosini, ikki marta inkorni, umumlashtirish ma’nosini va «не» ning so‘zlar bilan imlosini bilish.
Yangi so‘zlar
отрицание (inkor) · отрицание (negation)двойное отрицание (ikki marta inkor) · двойное отрицание (double negation)утверждение (tasdiq) · утверждение (affirmation)обобщение (umumlashtirish) · обобщение (generalisation)
Tushuntirish

«Не» yuklamasi inkorni bildiradi: «Он пришёл» – «Он не пришёл». Bir gapda ikki marta «не» kelsa, tasdiq hosil bo‘ladi: «Она не могла не заметить ошибку» = «Она обязательно заметила ошибку». Undov va so‘roq gaplarda «только» bilan kelgan «не» umumlashtirish ma’nosini beradi: «Чего только не было на ярмарке!» = yarmarkada hamma narsa bor edi. «Ни» yuklamasi inkorni kuchaytiradi: «ни капли», «ни минуты», «ни копейки». Imlo: «не» fe’llar bilan ajratib yoziladi («не помню»); «не»siz ishlatilmaydigan so‘zlar bilan qo‘shib yoziladi («ненастье», «невзгода»). Ot, sifat va ravishlar bilan, agar so‘zni «не»siz sinonim bilan almashtirish mumkin bo‘lsa, qo‘shib yoziladi («нелёгкий» = «трудный», «невесело» = «грустно»); qarama-qarshilik («не …, а …») bo‘lsa yoki «совсем, вовсе, отнюдь, далеко не» kelsa, ajratib yoziladi.

yuklamavazifasimisol
неinkorОн не знает.
ниkuchaytirishНи одного облака.
не … неtasdiqНельзя не улыбнуться = надо улыбнуться.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab konsert zalida rus tilidagi e’londa «Свободных мест нет ни в одном ряду» deb yozilgan edi. «Ни» inkorni kuchaytirdi va hech bir qatorda bo‘sh o‘rin yo‘qligini aniq bildirdi. Kechikkanlar qidirishdan foyda yo‘qligini darrov tushundi.

Kim ishlatadi

E’lon qiluvchilar, qoida yozuvchilar va tarjimonlar «ни» bilan inkorni qat’iy va aniq bildiradi.

Bugun sinab ko‘ring

«Не» bor e’lon yoki belgini toping (masalan, «Не шуметь») va uni rus tilida yozib, «не» nima uchun alohida yozilganini qisqa tushuntiring.

Namunalar
«Нельзя не признать, что он прав» = «Надо признать, что он прав». «Кого только не встретишь в метро!» = metroda har xil odamni uchratasan.
birgaajratib
невысокий дом (= низкий)не высокий, а низкий дом
неправдане правда, а выдумка
«Это нелёгкий выбор» (= «трудный») – «Этот выбор не лёгкий, а очень трудный» (qarama-qarshilik). «В бутылке не осталось ни капли воды».
Sinfda faoliyat

«Inkorni o‘zgartir». O‘qituvchi gap aytadi; o‘quvchilar uni ikki marta inkor orqali tasdiqqa aylantiradi.

Mashq
1
Ikki marta inkorni tasdiq bilan almashtiring: «Мы не можем не поздравить учителя».
2
«Ни» yoki «не»: «У меня … копейки», «Чего только … было в его коллекции!»
3
Qo‘shib yoki ajratib: «(не)приятель, а друг», «(не)взгода», «(не)весело».
4
Nima uchun «Она не могла не заметить ошибку» – tasdiq?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHar kuni ikki baravar oshadigan ish haqiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →