ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Sifatdosh

Darslar 24 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
24

§ 24. Sifatdosh

Darslik: 75–78-betlar
MaqsadSifatdoshlarni yasash (aniq va majhul, hozirgi va o‘tgan zamon), sifatdosh oborotida tinish belgilarini qo‘yish, «н/нн» ni yozish.
Yangi so‘zlar
причастие (sifatdosh) · причастие (participle)причастный оборот (sifatdosh oboroti) · причастный оборот (participial phrase)действительное причастие (aniq nisbat sifatdoshi) · действительное причастие (active participle)страдательное причастие (majhul nisbat sifatdoshi) · страдательное причастие (passive participle)
Tushuntirish

Sifatdosh — fe’lning alohida shakli: u predmetning belgisini harakat orqali bildiradi va «какой?» so‘rog‘iga javob beradi, sifat kabi jins, son va kelishik bo‘yicha o‘zgaradi: «читающие дети». Aniq nisbat sifatdoshlari harakatni bajaruvchini bildiradi: hozirgi zamon «-ущ-/-ющ-, -ащ-/-ящ-» («читающий», «говорящий»), o‘tgan zamon «-вш-, -ш-» («писавший», «принёсший»). Majhul nisbat sifatdoshlari harakat yo‘naltirilgan narsani bildiradi va o‘timli fe’llardan yasaladi: hozirgi zamon «-ем-, -им-» («читаемый», «любимый») faqat tugallanmagan fe’llardan, o‘tgan zamon «-нн-, -енн-, -т-» («написанный», «построенный», «вымытый») tugallangan fe’llardan. Sifatdosh oboroti aniqlanayotgan so‘zdan keyin kelsa, vergul bilan ajratiladi: «Книга, прочитанная мной, интересна»; oldin kelsa, ajratilmaydi.

faolmajhul
hozirgiрисующийрисуемый
o‘tganрисовавшийнарисованный
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab yo‘lagidagi rus tilidagi yozuvda «Найденные вещи сдавайте дежурному» deb yozilgan edi. «Найденные» sifatdosh bo‘lib, narsa nima qilingani haqida xabar beradi. Sifatdoshni bilgan o‘quvchi e’lonni tez tushundi.

Kim ishlatadi

Ko‘rsatma yozuvchilar, muharrirlar va jurnalistlar sifatdoshlar bilan ixcham va aniq yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Rus tilidagi e’lon yoki matndan ikkita sifatdosh toping va qaysi fe’ldan hosil bo‘lganini yozing.

Namunalar
o‘rnimisol
so‘zdan keyin: vergulЛодка, плывущая по реке, скрылась.
so‘zdan oldin: vergulsizПлывущая по реке лодка скрылась.
«Рабочие, строящие мост, спешат» (aniq nisbat, hozirgi zamon).
«Проект, выполненный командой, получил награду» (majhul, o‘tgan; vergul). «Выполненный командой проект получил награду» (vergul yo‘q).
Sinfda faoliyat

«Sifatdosh zanjiri». Bir fe’ldan barcha sifatdoshlarni yasash: «читать → читающий, читавший, читаемый, прочитанный».

Mashq
1
Aniq hozirgi sifatdosh: «читать, говорить, слышать».
2
Majhul o‘tgan sifatdosh yasang: «спасти, купить, забыть».
3
Vergul qo‘ying: «Дом построенный в прошлом году стоит у реки».
4
Nima uchun «решить»dan «решаемый» yasalmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKlon — aniq nusxami?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →