ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Son

Darslar 18 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
18

§ 18. Son

Darslik: 53–56-betlar
MaqsadSon turkumlarini, ularning otlar bilan moslashuvini, turlanishini va yig‘ma sonlarning qo‘llanishini bilish.
Yangi so‘zlar
количественное числительное (miqdor son) · количественное числительное (cardinal numeral)порядковое числительное (tartib son) · порядковое числительное (ordinal numeral)собирательное числительное (jamlovchi son) · собирательное числительное (collective numeral)составное числительное (murakkab son) · составное числительное (compound numeral)
Tushuntirish

Son predmetning miqdorini, sanoqdagi tartibini bildiradi va «сколько? который?» so‘roqlariga javob beradi. Tuzilishi bo‘yicha sonlar sodda («пять»), qo‘shma («пятьдесят») va tarkibli («сорок две») bo‘ladi; ma’nosi bo‘yicha miqdor, tartib, jamlovchi («двое») va kasr sonlarga bo‘linadi. «Один» jins, son va kelishik bo‘yicha o‘zgaradi; «два» ayol jinsida «две» bo‘ladi. «Два, три, четыре» dan keyin ot birlikdagi qaratqich kelishigida («три книги»), «пять» va undan keyingi sonlardan keyin ko‘plikdagi qaratqich kelishigida («пять книг»). Tarkibli miqdor sonlarda hamma qismi turlanadi («шестидесяти семи»), tarkibli tartib sonlarda esa faqat oxirgi so‘z («шестьдесят седьмого»). Jamlovchi sonlar («двое, трое, четверо») erkak jinsidagi shaxs otlari, «дети, люди» va faqat ko‘plikdagi otlar bilan keladi, ayol jinsidagi otlar bilan kelmaydi.

1 — bosh kelishik, 2–4 — qaratqich birlik, 5+ — qaratqich ko‘plik
sonot
однаручка
триручки
шестьручек
двадцать дверучки
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab sport kuni uchun o‘quvchi rus tilida e’lon yozdi: «В соревнованиях участвуют двадцать одна девочка и тридцать два мальчика». «Одна» va «два» sonlari otlarga to‘g‘ri moslashgani uchun sonlar aniq o‘qildi. Noto‘g‘ri shakl sanoqni chalkashtirishi mumkin.

Kim ishlatadi

Kassirlar, e’lon qiluvchilar va gidlar sonlarni otga mos holda aniq aytadi.

Bugun sinab ko‘ring

Sahifa, kun va daqiqa uchun 32, 54 va 61 sonlarini rus tilida so‘z bilan, to‘g‘ri shaklda yozing.

Namunalar
yig‘ma sonot
двоедрузей
троедетей
пятерощенков
«34 ученика» – «тридцать четыре ученика»; «52 книги» – «пятьдесят две книги»; «71 страница» – «семьдесят одна страница».
Tarkibli son: «с двумястами тридцатью учениками» (ish-harakat kelishigi, hamma qismi turlangan); «в две тысячи семнадцатом году» (tartib son, faqat oxirgi qism).
Sinfda faoliyat

«Sonni ayt». Raqamli kartochka ko‘tariladi; o‘quvchi uni so‘z bilan va ot bilan birga aytadi.

Mashq
1
So‘z bilan yozing: «34 ученика», «52 книги», «71 страница».
2
Ish-harakat kelishigida yozing: «с (220) учениками».
3
Tartib son bilan yozing: «в (2024) году».
4
Nima uchun «двое женщин» deyish xato?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliReklamadagi to‘rt arqonli blokHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →