§ 16. Nisbiy sifatlar
Nisbiy sifatlar boshqa so‘zlardan yasaladi va predmetning boshqa predmetga munosabatini bildiradi: material («шёлковый платок»), payt («июльская жара»), joy («городской парк»), vazifa («спортивный зал»). Ularda daraja shakllari va qisqa shakl bo‘lmaydi. Suffikslar: «-н-» («речной»), «-ск-» («узбекский»), «-ов-/-ев-» («дубовый»), «-ан-/-ян-» («песчаный», «костяной»), «-енн-/-онн-» («клюквенный», «революционный»). «-ан-, -ян-» suffikslarida bitta «н» yoziladi: «песчаный», «земляной»; istisno: «стеклянный, оловянный, деревянный» (ikkita «н»). Ikkita «нн» yoziladi, agar negiz «н» bilan tugasa va «-н-» qo‘shilsa («вагон + н = вагонный»), hamda «-енн-/-онн-» suffikslarida.
| ma’no | misol |
|---|---|
| vaqt | осенний вечер |
| joy | школьный двор |
| material | серебряный браслет |
| vazifa | спортивная форма |
Hunarmandlar yarmarkasida rus tilidagi yorliqlarda «льняная скатерть» va «медный чайник» yozilgan edi. O‘quvchi nisbiy sifatlar materialni ko‘rsatishini va ularda bitta «н» bo‘lishini bildi. Yorliqlar tushunarli va xatosiz chiqdi.
Yorliq yozuvchilar, yarmarka sotuvchilari va tarjimonlar buyum materialini sifat bilan aniq ko‘rsatadi.
Maktabdagi uchta buyum uchun rus tilida yorliq yozing: «железный», «пластмассовый» kabi materialni ko‘rsatuvchi sifat bilan.
| qoida | misol |
|---|---|
| bitta н: -ан-, -ян-, -ин- | кожаный, серебряный, голубиный |
| нн: o‘zak н + -н- | туманный, лимонный |
«Material va payt». Kartochkalarda sifat; o‘quvchilar ularni «material / payt / joy / vazifa» ustunlariga ajratadi.