ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Nisbiy sifatlar

Darslar 16 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
16

§ 16. Nisbiy sifatlar

Darslik: 44–46-betlar
MaqsadNisbiy sifatlarning ma’nolarini, yasalishini va «н/нн» imlosini bilish.
Yangi so‘zlar
относительное прилагательное (nisbiy sifat) · относительное прилагательное (relative adjective)производная основа (yasama negiz) · производная основа (derived stem)материал (material) · материал (material)исключение (istisno) · исключение (exception)
Tushuntirish

Nisbiy sifatlar boshqa so‘zlardan yasaladi va predmetning boshqa predmetga munosabatini bildiradi: material («шёлковый платок»), payt («июльская жара»), joy («городской парк»), vazifa («спортивный зал»). Ularda daraja shakllari va qisqa shakl bo‘lmaydi. Suffikslar: «-н-» («речной»), «-ск-» («узбекский»), «-ов-/-ев-» («дубовый»), «-ан-/-ян-» («песчаный», «костяной»), «-енн-/-онн-» («клюквенный», «революционный»). «-ан-, -ян-» suffikslarida bitta «н» yoziladi: «песчаный», «земляной»; istisno: «стеклянный, оловянный, деревянный» (ikkita «н»). Ikkita «нн» yoziladi, agar negiz «н» bilan tugasa va «-н-» qo‘shilsa («вагон + н = вагонный»), hamda «-енн-/-онн-» suffikslarida.

ma’nomisol
vaqtосенний вечер
joyшкольный двор
materialсеребряный браслет
vazifaспортивная форма
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Hunarmandlar yarmarkasida rus tilidagi yorliqlarda «льняная скатерть» va «медный чайник» yozilgan edi. O‘quvchi nisbiy sifatlar materialni ko‘rsatishini va ularda bitta «н» bo‘lishini bildi. Yorliqlar tushunarli va xatosiz chiqdi.

Kim ishlatadi

Yorliq yozuvchilar, yarmarka sotuvchilari va tarjimonlar buyum materialini sifat bilan aniq ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabdagi uchta buyum uchun rus tilida yorliq yozing: «железный», «пластмассовый» kabi materialni ko‘rsatuvchi sifat bilan.

Namunalar
qoidamisol
bitta н: -ан-, -ян-, -ин-кожаный, серебряный, голубиный
нн: o‘zak н + -н-туманный, лимонный
«Вагон» + «-н-» = «вагонный» («нн»: negiz «н» bilan tugaydi); «кость» + «-ян-» = «костяной» (bitta «н»).
«Революция» + «-онн-» = «революционный»; «земля» + «-ян-» = «земляной»; «осень» + «-н-» = «осенний» (negiz «н» bilan tugaydi, shuning uchun «нн»).
Sinfda faoliyat

«Material va payt». Kartochkalarda sifat; o‘quvchilar ularni «material / payt / joy / vazifa» ustunlariga ajratadi.

Mashq
1
Nisbiy sifat yasang: «вагон, кость, песок, революция».
2
«Песчаный» va «вагонный» so‘zlarida «н»/«нн» imlosini izohlang.
3
Ma’nosini aniqlang: «летний лагерь», «шёлковый платок», «городской парк».
4
Nima uchun «деревянный» ikkita «нн» bilan yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMukammal talabaning kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →