§ 3. Antonimlar
Antonimlar — bir tushunchaning qarama-qarshi tomonlarini bildiradigan, bir xil so‘z turkumiga mansub so‘zlar: «щедрый – жадный», «подниматься – спускаться». Antonimlar ot, sifat, fe’l, ravish va hatto old ko‘makchi bo‘lishi mumkin: «в – из», «над – под». Antonimlarni old qo‘shimcha yordamida ham yasash mumkin: «законный – незаконный», «приехать – уехать». Ko‘p ma’noli so‘zning har bir ma’nosi o‘z antonimiga ega bo‘lishi mumkin. Antonimlar ikki hodisani solishtirishga, fikrni aniq va ta’sirchan ifodalashga yordam beradi, maqollarda ham ko‘p uchraydi.
| so‘z turkumi | antonimlar |
|---|---|
| sifat | добрый — злой |
| ot | начало — конец |
| fe’l | открыть — закрыть |
| ravish | близко — далеко |
Vokzalda rus tilida gaplashadigan sayyoh so‘radi: «Поезд придёт раньше или позже?» O‘quvchi qarama-qarshi so‘zlarni bilgani uchun ikki variantni aniq ajratib, to‘g‘ri javob berdi. Antonimlar tanlovni ravshan qiladi.
Gidlar, o‘qituvchilar va reklama yozuvchilari qarama-qarshi so‘zlar bilan tanlovni yoki farqni ko‘rsatadi.
Maktabga borish yo‘lingiz haqida rus tilida ikki gap yozing va bir juft qarama-qarshi so‘zdan foydalaning, masalan «близко – далеко».
| old qo‘shimcha | juftlik |
|---|---|
| без- / бес- | полезный — бесполезный |
| раз- | завязать — развязать |
| вы- / в- | выходить — входить |
«Teskarisini ayt». Bir o‘quvchi so‘z aytadi (to‘p tashlaydi), ikkinchisi antonimini aytib to‘pni qaytaradi. Javob 3 soniyadan oshsa, o‘yin yangidan boshlanadi.