L. N. Tolstoy. «После бала»
L. N. Tolstoy (1828–1910) jahon adabiyotidagi eng buyuk yozuvchilardan biri; u qahramonlarning ichki dunyosini chuqur ochib berishi bilan mashhur. «После бала» 1903-yilda yozilgan kech hikoyalaridan biri; unga muallif yoshligida bilgan haqiqiy voqea asos bo‘lgan. Hikoyachi Ivan Vasilyevich yoshligida Varenka ismli qizni sevib qolganini eslaydi: guberniya balida u qizning otasi — chiroyli, xushmuomala polkovnik bilan qizining raqsiga zavqlanib qaraydi. Ertasi tongda esa u o‘sha polkovnikning qochgan askarni saf orasidan haydab, kaltaklatib jazolashini boshqarayotganini ko‘radi. Shundan keyin Ivan Vasilyevich harbiy xizmatga kirish niyatidan qaytadi, Varenkaga muhabbati esa so‘na boshlaydi. Hikoya ikki qarama-qarshi epizodga — bal va jazoga qurilgan; Tolstoy bu kontrast orqali tashqi nafislik ortidagi shafqatsizlikni qoralaydi.
| yorug‘lik | qorong‘ulik |
|---|---|
| музыка | тишина |
| свет | мрак |
| радость | боль |
Odam bir joyda xushmuomala, boshqa joyda qattiq bo‘lishi mumkin. Voqeani ko‘rgan o‘quvchi nima uchun ikkita holat shunchalik farq qilishini o‘ylaydi. Adabiyot hamma joyda va hammaga mehribon bo‘lish haqida o‘ylashga undaydi.
O‘qituvchilar, sudyalar va jurnalistlar odamlarning turli sharoitdagi xulqiga e’tibor beradi.
Rus tilida bitta gap yozing: «Я стараюсь быть добрым ко всем» yoki o‘z qoidangizni shunga o‘xshash yozing.
«Ikki epizod». Doskada jadval: «Bal» va «Jazo» ustunlari; o‘quvchilar tasvir, rang va tovushlarni ro‘yxatga oladi.