☰ Mundarija · Rus tili

L. N. Tolstoy, A. P. Chexov

Darslar 41–42 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
41

L. N. Tolstoy. «После бала»

Darslik: 152–157-betlar
MaqsadTolstoyning «После бала» hikoyasi kompozitsiyasini, antitezani va g‘oyasini (insoniylik va shafqatsizlik) tushunish.
Yangi so‘zlar
композиция (kompozitsiya) · композиция (composition)контраст (kontrast) · контраст (contrast)рассказ в рассказе (hikoya ichida hikoya) · рассказ в рассказе (a story within a story)бесчеловечность (shafqatsizlik) · бесчеловечность (inhumanity)
Tushuntirish

L. N. Tolstoy (1828–1910) jahon adabiyotidagi eng buyuk yozuvchilardan biri; u qahramonlarning ichki dunyosini chuqur ochib berishi bilan mashhur. «После бала» 1903-yilda yozilgan kech hikoyalaridan biri; unga muallif yoshligida bilgan haqiqiy voqea asos bo‘lgan. Hikoyachi Ivan Vasilyevich yoshligida Varenka ismli qizni sevib qolganini eslaydi: guberniya balida u qizning otasi — chiroyli, xushmuomala polkovnik bilan qizining raqsiga zavqlanib qaraydi. Ertasi tongda esa u o‘sha polkovnikning qochgan askarni saf orasidan haydab, kaltaklatib jazolashini boshqarayotganini ko‘radi. Shundan keyin Ivan Vasilyevich harbiy xizmatga kirish niyatidan qaytadi, Varenkaga muhabbati esa so‘na boshlaydi. Hikoya ikki qarama-qarshi epizodga — bal va jazoga qurilgan; Tolstoy bu kontrast orqali tashqi nafislik ortidagi shafqatsizlikni qoralaydi.

Namunalar
Mini-matn: «Иван Васильевич любил Вареньку и восхищался её отцом. Утром он увидел наказание солдата и понял, что отец Вареньки жесток». (Ivan Vasilyevich Varenkani sevgan; ertalab otaning shafqatsizligini ko‘rgan.)
Kontrast: bal (musiqa, raqs, nafislik) – jazo (baraban, qon, azob). Bir odam ikki xil ko‘rinishda.
Sinfda faoliyat

«Ikki epizod». Doskada jadval: «Bal» va «Jazo» ustunlari; o‘quvchilar tasvir, rang va tovushlarni ro‘yxatga oladi.

Mashq
1
«После бала» qaysi yili yozilgan?
2
Hikoya qaysi ikki epizodga qurilgan?
3
Hikoyachi nima uchun harbiy xizmatga kirmaydi?
4
Nima uchun Tolstoy kontrastdan foydalanadi?