§ 26. Ravish
Ravish — o‘zgarmas mustaqil so‘z turkumi; u harakat, narsa yoki boshqa belgining belgisini bildiradi: «жили дружно», «очень интересный», «слишком мало». Ma’nosi bo‘yicha ravishlar harakat tarzi («как?» – «быстро, вслух»), miqdor-daraja («насколько?» – «очень, совсем»), joy («где? куда? откуда?» – «рядом, домой, издали»), payt («когда?» – «вчера, летом»), sabab («почему?» – «спросонья») va maqsad («зачем?» – «специально») ravishlariga bo‘linadi. Sifatdan yasalgan «-о/-е» li ravishlarda sifatdagi qancha «н» bo‘lsa, shuncha «н» yoziladi: «искренне» («искренний»), «умно» («умный»). «По-» bilan «-ски, -ому, -ему» li ravishlar chiziqcha bilan yoziladi: «по-узбекски», «по-дружески». Shivirlovchi undoshlardan keyin «ь» yoziladi: «вскачь, вплавь, настежь», lekin «уж, замуж, невтерпёж».
| guruh | savol | misol |
|---|---|---|
| tarz | как? | громко |
| o‘rin | где? | вдали |
| payt | когда? | завтра |
| daraja | насколько? | едва |
| sabab | почему? | сгоряча |
| maqsad | зачем? | назло |
O‘quvchi rus tilida gaplashadigan mehmonga «Подождите здесь, пожалуйста» va «Приходите завтра» dedi. Ravishlar joy va vaqtni aniq ko‘rsatdi. Mehmon qayerda va qachon bo‘lishini tushundi.
Xizmat xodimlari, o‘qituvchilar va e’lon qiluvchilar ravishlar bilan joy, vaqt va usulni ko‘rsatadi.
Uch xushmuomala iltimosni rus tilida yozing: biri joy, biri vaqt, biri usul ravishi bilan, masalan «тихо».
| qoida | misol |
|---|---|
| по- + -ому / -ему | по-новому, по-зимнему |
| по- + -ски / -цки / -ьи | по-русски, по-немецки, по-лисьи |
| во-, в- + tartib son | во-вторых, в-третьих |
«Savol – ravish». Doskada ravishlar; guruhlar savol berib («как»? «где»? «когда»?) guruhini aniqlaydi.