§ 30. Yuklamalar
Yuklama — yordamchi so‘z turkumi: u gapga turli ma’no nozikliklarini qo‘shadi yoki so‘z shaklini yasaydi. Shakl yasovchi yuklamalar: shart mayli («бы»: «пошёл бы»), buyruq mayli («пусть, да, давай»: «пусть он придёт») va daraja shakllari («более, самый»). Ma’no yuklamalari: ko‘rsatish («вот, вон»), so‘roq («ли, разве, неужели»), kuchaytirish («даже, же, ведь, ни»), chegaralash («только, лишь»), aniqlash («именно, точно»), shubha («вряд ли, едва ли»), undov («что за, как»), talabni yumshatish («-ка»). Yuklama o‘zi gap bo‘lagi emas. «-то, -ка, -либо, -нибудь, -таки» chiziqcha bilan, «бы, ли, же» ajratib yoziladi («пошёл бы», «знаешь ли»). Yuklama gap ma’nosini o‘zgartiradi: «Даже ты знаешь» va «Только ты знаешь».
| tur | yuklamalar | misol |
|---|---|---|
| shakl yasovchi | бы, давай | Мы бы сыграли. Давай сыграем! |
| modal | лишь, именно, едва | Лишь он промолчал. Именно так. |
| inkor | не, ни | Не пойду. Ни слова. |
Rus tilida gaplashadigan mehmondan o‘quvchi so‘radi: «Не могли бы вы повторить?» «Бы» yuklamasi iltimosni yumshoq va xushmuomala qildi. Mehmon mamnuniyat bilan takrorladi.
Xizmat ko‘rsatuvchilar, tarjimonlar va telefon operatorlari yuklamalar bilan iltimos va ohangni yumshatadi.
Rus tilida ikki iltimosni «бы» yuklamasi bilan yumshoqroq qilib yozing, masalan «Не мог бы ты …?»
«Yuklama bilan fikr». Bitta gapga turli yuklamalar qo‘shiladi («даже, только, именно»); guruhlar ma’no o‘zgarishini tushuntiradi.