Darslar 30 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
30
§ 30. Yuklamalar
Darslik: 99–101-betlar
MaqsadYuklamalarning turlarini (shakl yasovchi, ma’no, inkor) aniqlash, ularning ma’no nozikliklarini va imlosini bilish.
Yuklama — yordamchi so‘z turkumi: u gapga turli ma’no nozikliklarini qo‘shadi yoki so‘z shaklini yasaydi. Shakl yasovchi yuklamalar: shart mayli («бы»: «пошёл бы»), buyruq mayli («пусть, да, давай»: «пусть он придёт») va daraja shakllari («более, самый»). Ma’no yuklamalari: ko‘rsatish («вот, вон»), so‘roq («ли, разве, неужели»), kuchaytirish («даже, же, ведь, ни»), chegaralash («только, лишь»), aniqlash («именно, точно»), shubha («вряд ли, едва ли»), undov («что за, как»), talabni yumshatish («-ка»). Yuklama o‘zi gap bo‘lagi emas. «-то, -ка, -либо, -нибудь, -таки» chiziqcha bilan, «бы, ли, же» ajratib yoziladi («пошёл бы», «знаешь ли»). Yuklama gap ma’nosini o‘zgartiradi: «Даже ты знаешь» va «Только ты знаешь».
Namunalar
«Я бы пошёл» (shart), «Пусть он придёт» (buyruq), «Разве ты не знал?» (so‘roq), «Вот моя школа» (ko‘rsatish).