☰ Mundarija · Rus tili

Predlog

Darslar 28 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
28

§ 28. Predlog (old ko‘makchi)

Darslik: 89–94-betlar
MaqsadPredloglarning vazifasi, hosila va hosila bo‘lmagan predloglarni farqlash, ularning kelishik bilan bog‘lanishi va imlosini bilish.
Yangi so‘zlar
предлог (old ko‘makchi) · предлог (preposition)производный предлог (hosila predlog) · производный предлог (derived preposition)падежное управление (kelishik boshqaruvi) · падежное управление (case government)служебная часть речи (yordamchi so‘z turkumi) · служебная часть речи (function word)
Tushuntirish

Predlog ot, son yoki olmoshning boshqa so‘zga bog‘liqligini bildiradi, o‘zgarmaydi va gap bo‘lagi bo‘lmaydi. U makon («в библиотеке»), payt («после обеда»), sabab («из-за тумана»), maqsad («для выставки») munosabatlarini aniqlashtiradi. Hosila bo‘lmagan predloglar («в, на, с, из, от») boshqa so‘z turkumlaridan yasalmagan. Hosila predloglar ravishdan («вдоль, около, возле, мимо»), otdan («в течение, вследствие, в отличие от, по причине») va ravishdoshdan («благодаря, несмотря на, согласно, судя по») yasalgan. Ba’zi predloglar muayyan kelishikni talab qiladi: «благодаря», «согласно», «вопреки» — jo‘nalish kelishigi («благодаря поддержке», «согласно расписанию»), «в течение» — qaratqich («в течение недели»), «по окончании» — o‘rin-payt. Xatolar: «по приезду» emas, «по приезде»; «оплатить за проезд» emas, «оплатить проезд».

Namunalar
«Благодаря советам учителя я исправил ошибки» (jo‘nalish kelishigi), «Несмотря на дождь, мы вышли» (tushum kelishigi), «Урок длился в течение часа» (qaratqich kelishigi).
«В течение» (predlog) va «в течении реки» (ot): ikkinchisi «течение» so‘zi «в» predlogi bilan.
Sinfda faoliyat

«Predlog sandig‘i». Kartochkalarda predloglar; o‘quvchi mos kelishikdagi ot tanlab, birikma tuzadi: «согласно (расписанию)».

Mashq
1
To‘g‘ri shaklda yozing: «благодаря (поддержка тренера)», «согласно (расписание)».
2
Xatoni to‘g‘rilang: «по приезду», «оплатить за проезд».
3
«В течение недели» va «в течении реки» – farqini tushuntiring.
4
Nima uchun «Несмотря на дождь» gapida «несмотря» qo‘shib yoziladi?