☰ Mundarija · Rus tili

I. S. Turgenev

Darslar 39–40 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
39

I. S. Turgenev. «Русский язык» (nasriy she’r)

Darslik: 144–145-betlar
MaqsadTurgenevning «Русский язык» nasriy she’rining mavzusi, g‘oyasi va badiiy vositalarini (epitet, murojaat) tushunish.
Yangi so‘zlar
стихотворение в прозе (nasriy she’r) · стихотворение в прозе (prose poem)эпитет (epitet) · эпитет (epithet)обращение (murojaat) · обращение (address)опора (tayanch) · опора (support)
Tushuntirish

I. S. Turgenev (1818–1883) — «Записки охотника» kitobining muallifi. 1882-yil iyunida yozilgan «Русский язык» nasriy she’ri juda qisqa: o‘nlab so‘zdan iborat. Unda muallif vatan taqdiri haqidagi shubha va og‘ir o‘ylar kunlarida rus tili uning yagona tayanchi ekanini aytadi. U tilga «ulug‘, qudratli, haqgo‘y va erkin» deb murojaat qiladi: bu to‘rt epitet tilning kuchi va go‘zalligini ta’kidlaydi. Muallif tushuntiradi: bunday til ulug‘ xalqqa berilgan bo‘lishi kerak, shuning uchun u umidsizlikka berilmaydi. Nasriy she’r she’r kabi his-tuyg‘uga boy, lekin nasr shaklida yoziladi.

Namunalar
Mini-matn: «Тургенев обращается к языку как к другу. Когда ему тяжело, язык даёт ему силу и надежду». (Turgenev tilga do‘stga o‘xshab murojaat qiladi.)
Epitetlar: «великий, могучий, правдивый, свободный» – tilning to‘rt sifati.
Sinfda faoliyat

«Til haqida bir gap». Har bir o‘quvchi rus tili haqida bitta epitetli gap yozadi: «Русский язык — ... ».

Mashq
1
«Русский язык» nasriy she’ri qaysi yili yozilgan?
2
Turgenev tilga qaysi to‘rt epitetni beradi?
3
Nasriy she’r nima? O‘z so‘zlaringiz bilan izohlang.
4
Nima uchun Turgenev til haqida «bunday til ulug‘ xalqqa berilgan» deydi?