Geografiya fanlari tizimi haqida tushuncha
Geografiyaning asosiy o‘rganish obyekti geografik qobiq bo‘lib, u litosfera, gidrosfera, atmosfera va biosferaning o‘zaro tutashgan joyida shakllangan yaxlit tabiiy tizimdir. Bu tizim inson yashaydigan va ishlab chiqarish olib boradigan muhit hamda tabiiy resurslarning asosiy manbayi hisoblanadi. Zamonaviy geografiya bir fan emas, balki o‘zaro bog‘liq fanlar tizimi: tabiiy geografiya (relyef, iqlim, suvlar, tuproq, tirik tabiat va geotizimlar) hamda ijtimoiy-iqtisodiy geografiya (aholi, shaharlar, xo‘jalik, siyosiy xarita) tarmoqlariga bo‘linadi. Ularning chorrahasida tabiiy resurslar geografiyasi, tibbiy geografiya va kartografiya kabi umumgeografik fanlar turadi. Avval geografiya «nima, qayerda, qancha?» degan savollarga javob bersa, endi «nima sababdan, qanday foydalanish kerak, holatni yaxshilash uchun nima qilish lozim?» degan savollar ham qo‘yiladi. Shu sababli eng muhim vazifa tabiat va jamiyat munosabatlarini uyg‘unlashtirishdir. Tadqiqotlarda ekspeditsiya, tasviriy, kartografik, statistik, qiyosiy geografik va rayonlashtirish usullari qo‘llanadi; ularga modellashtirish, aerokosmik, geokimyoviy va geofizik usullar qo‘shilmoqda.
Mahalla qo‘mitasi yangi avtobus bekati qo‘ymoqchi. Geograflar yo‘llar, aholi yashash joylari, qiyaliklar va suv bosadigan joylar ma’lumotini birga ko‘radi: bu yerda tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy geografiya bir ishda ishlaydi.
Shahar rejalashtiruvchisi hududni tahlil qiladi, GAT mutaxassisi xaritalar yaratadi, gidrolog suv bosish xavfini baholaydi.
Maktab yaqinidagi tez-tez boradigan joyni tanlang va u haqida bitta tabiiy va bitta ijtimoiy-iqtisodiy faktni yozing.
«Fanlar daraxti»: sinf ikki guruhga bo‘linadi. Birinchi guruh doskada geografiya fanlari tizimi chizmasini chizadi, ikkinchi guruh har bir tarmoq uchun o‘z mahallasidan bittadan tadqiqot savoli o‘ylab topadi va tarmoqqa bog‘laydi.