ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya (Amaliy geografiya)

Sharqiy va Janubi-sharqiy Osiyo

Darslar 29 · 1 ta dars · Sh. M. Sharipov, V. N. Fedorko, N. I. Safarova, V. A. Rafiqov. Geografiya (Amaliy geografiya), 10-sinf, 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
29

Sharqiy va Janubi-sharqiy Osiyo davlatlari

Darslik: 123–127-betlar
MaqsadSharqiy va Janubi-sharqiy Osiyoning geografik o‘rni, tabiati, aholisi va xo‘jalik ixtisoslashuvini tavsiflash.
Yangi so‘zlar
Sharqiy Osiyo · East AsiaHindixitoy yarimoroli · Indochina Peninsulayangi sanoatlashgan davlat · newly industrialised countrydepopulyatsiya · depopulation
Tushuntirish

Sharqiy Osiyo beshta davlatni o‘z ichiga oladi: Xitoy, Yaponiya, Koreya Respublikasi, Shimoliy Koreya va Mongoliya. Subregion Tinch okeaniga chiqadi (Mongoliyadan tashqari), qadimiy sivilizatsiya markazi bo‘lgan, lekin tog‘lari baland va ko‘pi Tinch okean seysmik belbog‘ida: zilzila va vulqon xavfi bor. Aholisi juda ko‘p va zich. Xitoy aholisi bo‘yicha dunyoda ikkinchi (Hindistondan keyin), Yaponiya va Koreya Respublikasida tug‘ilish past, aholi qarimoqda, ayrim joylarda aholi kamayib bormoqda. Yaponiya va Koreya Respublikasi urbanizatsiya darajasi yuqori, juda rivojlangan sanoatga (avtomobil, elektronika, kemasozlik) ega. Xitoy esa metallurgiya, mashinasozlik, kimyo, yengil sanoat va qishloq xo‘jaligida dunyoning yetakchi ishlab chiqaruvchilaridan biri. Janubi-sharqiy Osiyoga Hindixitoy yarimoroli va Malay arxipelagi kiradi; 11 ta davlat bor, ulardan faqat Laos dengizga chiqmaydi. Iqlimi ekvatorial va subekvatorial, doimiy yashil nam o‘rmonlar ko‘p. Qalay, neft, boksit, oltin qazib olinadi; sholi asosiy ekin, kauchuk, kofe, kopra va ziravorlar ham muhim. Indoneziya, Filippin va Vyetnam aholisi eng ko‘p; Singapur, Malayziya, Tailand yangi sanoatlashgan davlatlar qatorida. Singapur aholi zichligi dunyoda eng yuqorilardan.

PekinTokioSeulSingapurBangkokJakartaXitoyMo‘g‘ulistonYaponiyaShimoliy Koreya
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sharqiy va Janubi-Sharqiy Osiyoda guruch asosiy oziq: iliq musson iqlimi va tekis daryo deltalari suv bosgan sholipoyalar uchun qulay. Guruch O‘zbekistonda ham ko‘p uylarda iste’mol qilinadi: bu oziq har xil iqlimdagi joylarni bog‘laydi.

Kim ishlatadi

Guruch fermeri sholipoyani boshqaradi, sug‘orish muhandisi suvni taqsimlaydi, don savdogari yetkazib berishni tashkil qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Iqlim xaritasida guruch yetishtirish mumkin bo‘lgan joylarni taxmin qiling va atlasdan tekshiring.

Namunalar
34567891011Toshkent +5Tokio +9
Vaqt farqi: Toshkent UTC+5, Tokio UTC+9. Farq 9 − 5 = 4 soat. Toshkentda 9:00 bo‘lsa, Tokioda 9 + 4 = 13:00.
ƒFormula
zichlik = aholi : maydon
90 000 000 : 300 000 = 300 kishi/km²
Zichlik: tasavvur qiling, bir davlatda 90 000 000 kishi va maydon 300 000 km². Zichlik = 90 000 000 : 300 000 = 300 kishi/km². Bu Sharqiy Osiyoning zich joylariga xos qiymat.
Sinfda faoliyat

«Mamlakat-yo‘lovchi»: har bir guruh bitta davlatni (Yaponiya, Xitoy, Indoneziya, Vyetnam) tanlab, uning poytaxti, vaqt farqi va uchta mashhur mahsuloti haqida 1 daqiqalik taqdimot tayyorlaydi.

Mashq
1
Sharqiy Osiyoning beshta davlatini ayting.
2
Toshkentda 7:00 bo‘lsa, Pekinda (UTC+8) soat necha? (Faqat son.)
3
Xaritada 6 sm masofa 1 : 2 000 000 masshtabda necha km? (Faqat son.)
4
Nima uchun Yaponiya va Koreya Respublikasida katta yoshlilar ulushi oshib bormoqda?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIkki batareya — ikki baravar tokmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →