☰ Mundarija · Geografiya (Amaliy geografiya)

Lotin Amerikasi

Darslar 24 · 1 ta dars · Sh. M. Sharipov, V. N. Fedorko, N. I. Safarova, V. A. Rafiqov. Geografiya (Amaliy geografiya), 10-sinf, 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
24

Lotin Amerikasi

Darslik: 101–106-betlar
MaqsadLotin Amerikasining tarkibi, tabiiy resurslari, aholisi va xo‘jalik ixtisoslashuvini tavsiflash; uning 7 ta subregionini bilish.
Yangi so‘zlar
Lotin Amerikasi · Latin Americametislar · mestizosPampa · the PampasLa-Plata mamlakatlari · La Plata countries
Tushuntirish

Lotin Amerikasi G‘arbiy yarimsharda, AQSH, Kanada va Grenlandiyadan janubda joylashgan; aholisi asosan ispan va portugal tillarida gaplashgani uchun shunday ataladi. Bu yerda 30 dan ortiq mustaqil davlat bor va ular 7 subregionga bo‘linadi: Meksika, Markaziy Amerika, Vest-Indiya, And mamlakatlari, «Gviana uchburchagi», Braziliya, La-Plata mamlakatlari. G‘arbda Kordilyera va And tog‘lari cho‘zilgan, ular seysmik va vulqonik jihatdan juda faol; sharqda Braziliya va Argentina tekisliklari va yassi tog‘liklar bor. Mintaqa neft va gaz (Venesuela, Meksika), temir rudasi (Braziliya), mis (Chili, Peru), litiy (Boliviya) va o‘rmon zaxiralariga boy. Aholisi taxminan 650 mln, shaharlashuv yuqori; irqiy tarkibi aralash: hindular, yevropaliklar avlodlari, qora tanlilar, metislar, mulatlar. Eksport: neft, rudalar, mis, kofe, shakarqamish, banan, soya; Argentina Pampasi esa don va go‘shtga ixtisoslashgan. Panama kanali Atlantika va Tinch okeanlarini bog‘laydi. Braziliya va Meksika mintaqaning eng yirik davlatlari.

Namunalar
Vaqt farqi: Toshkent UTC+5, Braziliya poytaxti UTC−3. Farq 5 − (−3) = 8 soat. Toshkentda 20:00 bo‘lsa, Braziliyada 20 − 8 = 12:00.
Taxminiy hisob: Lotin Amerikasida taxminan 650 mln, Yer yuzida taxminan 8 200 mln kishi yashasa, ulush 650 : 8 200 ≈ 0,08, ya’ni taxminan 8 %. Bu raqam ancha o‘zgaradi, shuning uchun uni yaxlitlab aytish to‘g‘ri.
Sinfda faoliyat

«Mintaqa kartasi»: guruhlar konturli xaritaga 7 subregionni turli rangda bo‘yaydi, ularga davlatlar va asosiy eksport mahsulotini yozadi.

Mashq
1
Mintaqa nima uchun «Lotin Amerikasi» deb ataladi?
2
Meksikada (UTC−6) soat 6:00 bo‘lsa, Toshkentda (UTC+5) soat necha? (Faqat son, soat bo‘yicha.)
3
Braziliya qaysi mahsulotlarni jahon bozoriga ko‘p yetkazadi? Ikkitasini ayting.
4
Nima uchun And tog‘lari bo‘ylab zilzilalar tez-tez bo‘ladi?