Geografik prognoz
Prognoz – hodisa yoki obyekt holatining o‘zgarishini oldindan ilmiy asoslab aytib berish. Geografik prognoz tabiiy muhit va hududiy ishlab chiqarish majmualari o‘zgarishining asosiy yo‘nalishlarini oldindan asoslaydi; u odatda bir necha variantda tuziladi va eng maqbuli tanlanadi. Muddatiga ko‘ra: operativ (1 oygacha), qisqa muddatli (1 oydan 1 yilgacha), o‘rta muddatli (1–5 yil), uzoq muddatli (5–15 yil) va juda uzoq muddatli (15 yildan ortiq) prognozlar bor. Miqyosiga ko‘ra: sayyoraviy (butun insoniyatga daxldor muammolar: iqlim isishi, ozon qatlami, cho‘llanish, ichimlik suvi), mintaqaviy (bir necha davlatni qamrovchi, masalan, ifloslanayotgan dengizlar) va mahalliy (muayyan inshoot, masalan, konning atrofga ta’siri). Prognozda geotizim komponentlarining ifloslanishni kamaytirish xususiyatlari hisobga olinadi: botiqlar chiqindi to‘playdi, balandliklar tarqatadi; suvning oqim tezligi, tuproqning o‘z-o‘zini tozalashi va ifloslovchilarni yutuvchi o‘simliklar muhim.
| Muddati | Davomiyligi |
|---|---|
| Operativ | 1 oygacha |
| Qisqa muddatli | 1 oy – 1 yil |
| O‘rta muddatli | 1–5 yil |
| Uzoq muddatli | 5–15 yil |
| Juda uzoq | 15 yildan ortiq |
Suv xo‘jaligi mutaxassislari bahorda daryo oqimini qor qalinligiga qarab oldindan taxmin qiladi va shunga ko‘ra sug‘orish rejasini tuzadi. Geografik prognoz shu: hozirgi holatga asoslanib, kelajak o‘zgarishni ilmiy asosda aytish.
Gidrolog oqimni bashorat qiladi, favqulodda holatlar xizmati rejalashtiruvchisi evakuatsiyaga tayyorlanadi, dehqon sug‘orish jadvalini tuzadi.
Faqat kuzatuvlarga (shamol, bulut, harorat) tayanib kelasi hafta uchun o‘z ob-havo prognozingizni yozing va keyin natijani tekshiring.
«Variantlar»: guruhlar bitta loyihaga (masalan, qishloqda yangi kanal) uch xil variant prognozi tuzadi (yaxshi, o‘rtacha, yomon stsenariy), so‘ng eng maqbul variantni asoslab tanlaydi.