ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya (Amaliy geografiya)

Janubi-g‘arbiy va Janubiy Osiyo

Darslar 28 · 1 ta dars · Sh. M. Sharipov, V. N. Fedorko, N. I. Safarova, V. A. Rafiqov. Geografiya (Amaliy geografiya), 10-sinf, 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
28

Janubi-g‘arbiy va Janubiy Osiyo davlatlari

Darslik: 118–122-betlar
MaqsadOsiyo subregionlarini sanash; Janubi-g‘arbiy va Janubiy Osiyoning tabiati, aholisi va xo‘jalik ixtisoslashuvini tavsiflash.
Yangi so‘zlar
Fors ko‘rfazi davlatlari · Persian Gulf statesHind-Gang tekisligi · Indo-Gangetic Plainmusson iqlimi · monsoon climatesoxta urbanizatsiya · false urbanisation
Tushuntirish

Osiyo – eng katta qit’a, maydoni taxminan 44 mln km², aholisi dunyoning qariyb 60 foizini tashkil qiladi; unda 48 ga yaqin davlat bor. U besh subregionga bo‘linadi: Janubi-g‘arbiy, Janubiy, Sharqiy, Janubi-sharqiy va Markaziy Osiyo. Janubi-g‘arbiy Osiyoga Turkiya, Eron, Iroq, Saudiya Arabistoni, Kavkaz davlatlari va boshqalar kiradi. Bu subregion dunyodagi eng muhim neft va gaz hududlaridan biri (Fors ko‘rfazi), yirik transport yo‘llari kesishgan joy; sug‘orma dehqonchilik, zaytun, xurma, paxta, tuyachilik va qorako‘lchilik tarqalgan. Janubiy Osiyo Hindiston yarimorolini, Hind-Gang tekisligini va Shri-Lanka, Maldiv kabi orollarni o‘z ichiga oladi; shimolda Himolay va Qoraqurum o‘rab turadi. Iqlimi musson: nam yoz va quruq qish. Aholisi juda zich va tez o‘smoqda, urbanizatsiya nisbatan past, ko‘p joyda soxta urbanizatsiya kuzatiladi. Dehqonchilikda sholi, choy, jut, ziravorlar, paxta muhim; Hindiston sanoati, axborot texnologiyalari va xizmatlari bilan alohida ajraladi. Diniy tarkibi xilma-xil: induizm, islom, buddizm.

Turkiya, Eron,Iroq, SaudiyaArabistoniJanubi-g‘arbiyHindiston,Pokiston,Bangladesh,Shri-LankaJanubiySharqiyJanubi-sharqiyMarkaziyOsiyo kenjaregionlari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Janubiy Osiyoda dehqonlar yoz yomg‘irlari (musson) vaqtida ekin ekadi, shuning uchun musson kech kelsa, guruch va choy narxiga ta’sir qiladi. Shu sababli yangiliklarda musson ob-havosiga alohida e’tibor beriladi.

Kim ishlatadi

Agrometeorolog ekin uchun yog‘inni baholaydi, xom ashyo savdogari narxlarni kuzatadi, dehqon ekish vaqtini belgilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Xaritada musson shamollari qaysi tomonga va qaysi oylarda esishini topib yozing.

Namunalar
1234567Istanbul +3Toshkent +5
Vaqt farqi: Toshkent UTC+5, Istanbul UTC+3. Farq 5 − 3 = 2 soat. Toshkentda 15:00 bo‘lsa, Istanbulda 15 − 2 = 13:00.
ƒFormula
3 sm × 10 000 000 = 30 000 000 sm = 300 km
masshtab 1 : 10 000 000
Xarita masshtabi 1 : 10 000 000 bo‘lsa, xaritada 3 sm haqiqatda 3 × 10 000 000 = 30 000 000 sm = 300 km. Masalan, shu masofa Hind-Gang tekisligidagi ikki shahar orasidagi taxminiy yo‘lga teng bo‘lishi mumkin.
Sinfda faoliyat

«Subregion nishonlari»: har bir guruh 5 ta Osiyo subregionini xaritada topadi va ularga bittadan davlat va bitta xarakterli belgi (resurs, iqlim, din) qo‘shadi.

Mashq
1
Osiyoning besh subregionini sanang.
2
Xaritada 5 sm masofa 1 : 10 000 000 masshtabda necha km? (Faqat son.)
3
Toshkentda 18:00 bo‘lsa, Istanbulda (UTC+3) soat necha? (Faqat son.)
4
Nima uchun Janubiy Osiyoda aholi zichligi yuqori?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQisqa tutashuv — eng yaxshi usulmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →