Yevropa subregionlari
Yevropa Yevrosiyoning g‘arbiy qismi bo‘lib, uning maydoni taxminan 10 mln km²; davlatlar soni hisoblash usuliga qarab 44–50 atrofida. Odatda to‘rt subregion ajratiladi. Shimoliy Yevropa (Skandinaviya va Boltiq bo‘yi davlatlari) iqlimi mo‘tadil dengiz iqlimi, Islandiya vulqonlari va geotermal energiyasi bilan mashhur; aholisi kam zich, turmush darajasi yuqori, o‘rmon, kemasozlik, mashinasozlik va gidroenergetika rivojlangan. G‘arbiy Yevropa (Germaniya, Fransiya, Buyuk Britaniya, Benilyuks, Alp davlatlari) iqtisodiy jihatdan eng kuchli, aholisi zich, shaharlashuv yuqori, mashinasozlik, kimyo, bank va turizm yetakchi. Janubiy Yevropa (Ispaniya, Portugaliya, Italiya, Gretsiya va boshqalar) O‘rta dengiz iqlimi bilan ajraladi, seysmik va vulqonik faol; subtropik dehqonchilik (uzum, zaytun, sitrus) va dengiz turizmiga ixtisoslashgan. Sharqiy Yevropa (Rossiya, Ukraina, Belarus, Polsha, Bolqon davlatlari va boshqalar) asosan tekislikdan iborat, sobiq sotsialistik tuzumdan o‘tish iqtisodiyotiga ega, sanoati ko‘p tarmoqli; ko‘p davlatda aholi soni kamaymoqda. 1990-yillarda SSSR va Yugoslaviya tarqalib, siyosiy xarita sezilarli o‘zgargan.
| Kenja region | Mamlakatlar | Xususiyat |
|---|---|---|
| Shimoliy | Skandinaviya, Boltiqbo‘yi, Islandiya | o‘rmon, GES, yuqori turmush darajasi |
| G‘arbiy | Germaniya, Fransiya, Buyuk Britaniya, Benilyuks | eng kuchli iqtisod, shaharlashgan |
| Janubiy | Ispaniya, Portugaliya, Italiya, Gresiya | O‘rta dengiz iqlimi, turizm |
| Sharqiy | Rossiya, Ukraina, Belarus, Polsha, Bolqon | o‘tish iqtisodiyoti |
G‘arbiy Yevropada davlatlar kichik va temir yo‘llar zich, shuning uchun poyezd bir kunda ikki yoki uch mamlakatdan o‘tishi mumkin. Katta davlat ichida ham bir kunlik yo‘l uzoq, lekin odatda boshqa davlatga o‘tmaysiz. Hudud kattaligi va zichligi sayohat va savdoga shunday ta’sir qiladi.
Temir yo‘l logistik rejalashtiruvchisi yuklarni yo‘naltiradi, sayyohlik gidi yo‘nalish tuzadi, til o‘qituvchisi o‘quvchilarni almashinuv dasturiga tayyorlaydi.
Xaritada masshtab yordamida viloyat markazigacha masofani va Yevropadagi ikki poytaxt orasidagi masofani solishtiring.
«Subregion pasporti»: to‘rt guruh bittadan subregionni tanlab, 5 qatorli pasport tuzadi (iqlim, relyef, resurslar, aholi, ixtisoslashuv) va xaritada belgilaydi.