Mendel qonunlari

Ikki juft belgi bo‘yicha farq qiladigan organizmlarni chatishtirish diduragay chatishtirish deyiladi. Mendel sariq silliq (AABB) va yashil burushgan (aabb) no‘xatlarni chatishtirdi: F1 da barchasi sariq silliq (AaBb). F1 o‘zaro chatishtirilganda F2 da to‘rt xil fenotip 9 : 3 : 3 : 1 nisbatda hosil bo‘ldi: 9 sariq silliq, 3 sariq burushgan, 3 yashil silliq, 1 yashil burushgan. Uchinchi qonun (belgilarning mustaqil irsiylanishi): har bir juft belgi boshqasidan mustaqil irsiylanadi, chunki turli juft allellar meyozda tasodifiy birikib, AB, Ab, aB, ab gametalarni teng ehtimol bilan beradi. F2 da 16 ta kombinatsiya bo‘ladi (4 × 4), shuning uchun Pennet katagidan foydalaniladi. Har bir belgi alohida olinganda esa 3 : 1 nisbat saqlanadi. Qonun faqat genlar turli xromosomalarda joylashganda bajariladi. Uch va undan ko‘p juft belgi bo‘yicha chatishtirish poliduragay chatishtirish deyiladi: n juft belgida F1 2ⁿ xil gameta beradi, F2 da fenotip sinflari 2ⁿ, genotip sinflari 3ⁿ ta bo‘ladi; masalan, triduragayda 8 xil gameta, 64 ta kombinatsiya va 27 : 9 : 9 : 9 : 3 : 3 : 3 : 1 nisbat.