☰ Mundarija · Adabiyot

«Ikki eshik orasi»

Darslar 36–37 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
37

«Ikki eshik orasi» romanidan olingan parcha haqida

Darslik: 2-qism, 142–145-betlar
Maqsad«Ikki eshik orasi» romanining tahlilini: obrazlar va kompozitsiyani bilish.
Yangi so‘zlar
kompozitsiya · compositionqism · partpafos · pathos, prevailing feelingsabr-bardosh · patience and endurance
Tushuntirish

Darslikka ko‘ra, «Ikki eshik orasi» 1986-yilda yozilgan; yetti qism, qirq yetti bobdan iborat, voqealarni to‘qqiz personajning hikoyasi birlashtiradi. Adib urushni, uning g‘ayriinsoniy mohiyatini qoralaydi; urush har bir ota-ona qalbini jarohatlagani – romanning umuminsoniy pafosi. Orif oqsoqol – insonparvar, obro‘li, haqgo‘y, jasoratli; «mard odamning belida belbog‘i bo‘lishi kerak» degan xalq ta’biriga amal qiladi, odamlarni sadoqat, va’daga vafo va ezgu ishlari bilan o‘lchaydi. Husan Duma – oddiy, sodda dehqon. Qora amma – mehribon, sodda, bardoshli ayol; urush davri o‘zbek onasi qiyofasi. U olti farzandini yo‘qotgan, yolg‘iz o‘g‘li Kimsanni urushga kuzatgan; uning o‘limiga ishonmay, kutadi, aza ochmaydi. Ukasi Shomurodning xotini Ra’no xiyonat qilib, Umar zakunchining hiylasiga uchgan; Qora amma uni kechirmaydi. Robiya – onasidan yoshlikda yetim qolgan, sofdil, mehnatkash qiz; u Kimsanni sevgan va yillar bo‘yi sadoqat bilan kutgan. Darslik romanning katta tarbiyaviy ahamiyatini ta’kidlaydi va uni o‘z davringiz bilan qiyoslashni tavsiya qiladi.

Namunalar
Misol: Orif oqsoqol «mardning belida belbog‘i bo‘ladi» deydi – bu ibora uning odamlarni mehnat va halollikka qarab baholashini ko‘rsatadi.
Misol: Qora amma har safar o‘g‘lini «qayoqdasan, bolam?» deb chaqiradi – bu ona umidining mangu tirik ekanini bildiradi.
Sinfda faoliyat

Juftlikda Orif oqsoqol, Qora amma va Robiya obrazlariga bittadan xislat va bitta dalil (matndan) yozing.

Mashq
1
Roman qachon yozilgan va nechta qismdan iborat?
2
Romanning umuminsoniy pafosi nimada?
3
Orif oqsoqol qanday inson?
4
Nima uchun Qora amma Kimsanning o‘limiga ishonmaydi? Fikringizni yozing.