3
«Rustamxon» dostoni haqida
Darslik: 1-qism, 24–26-betlar
Maqsad«Rustamxon» dostoni qahramonlari obrazlarini tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
obraz · character; image in a literary workfazilat · virtue, good qualitytavsif · characterisationsadoqat · loyalty
Tushuntirish
Darslikdagi tahlilga ko‘ra, Rustam yoshligidan baquvvat, mard va jasur bo‘lib o‘sadi; u soddadil, mehribon farzand va sadoqatli yor sifatida ko‘rinadi. Onasi tuhmat bilan yurtdan haydalganida u sarosimaga tushmay, onasini qutqaradi. Oftoboy go‘zallik bilan birga aql-farosatga ham ega, oqila kelin va suyukli yor. Huroyim ko‘p jabr ko‘rsa ham o‘zligini yo‘qotmaydi; uning kechirimliligi ota-bola o‘rtasidagi yarashuvga yo‘l ochadi. Sultonxon esa o‘ylamay qaror qiladigan, boshqalar gapiga ishonuvchan, zaif hukmdor tasvirlangan; u xatolarini keyin tushunib, oilasidan kechirim so‘raydi.
Namunalar
Misol: Rustam «mard so‘zidan burilmaydi» degan ma’noda gapirib, ajdahor bilan jangdan qaytmaydi – bu uning irodali va jasur ekanini ko‘rsatadi.
Misol: Huroyim o‘g‘lini «otangga qilich ko‘tarma» deb to‘xtatadi. Bu uning aqlli va kechirimli ona ekanini ko‘rsatadi, chunki u o‘z jabrini yodda tutib ham, oilani saqlashni tanlaydi.
Sinfda faoliyat
«Qahramon – fazilat» o‘yini: o‘qituvchi ism aytadi, o‘quvchilar matndan dalil keltirib, shu qahramonning bir fazilatini nomlaydi.
Mashq
1
Rustam obrazining asosiy fazilatlarini sanang.
Baquvvat, mard, jasur, soddadil, mehribon farzand, sadoqatli yor.
2
Oftoboy dostonda qanday qahramon sifatida ko‘rsatiladi?
Go‘zal, aqlli, oqila kelin va suyukli yor sifatida.
3
Sultonxon xatolari nimalardan iborat va u ularni qanday tuzatadi?
U fitnaga ishonib oilasidan ayriladi; keyin tavba qilib kechirim so‘raydi va yomonlarni jazolaydi.
4
Nima uchun Huroyim obrazini kuchli deyish mumkin? Fikringizni asoslang.
Chunki u qiyinchilikda o‘zligini saqlaydi, fitnadan so‘ng ham mulohazali bo‘lib qoladi va kechirimliligi bilan oilani birlashtiradi.