Alfons Dode va «So‘nggi saboq» hikoyasi
Darslikka ko‘ra, Alfons Dode (1840–1897) 1840-yil 13-mayda Fransiyaning Nim shahrida tug‘ilgan; yoshligida maktabda muallim bo‘lgan; o‘n yetti yoshida akasi Ernest bilan Parijga ko‘chib, jurnalistika bilan shug‘ullangan. «Tegirmonimdan xatlar» (1869) hikoyalar kitobida oddiy odamlar hayoti tabiat bilan uyg‘un, xalq hikoyatlariga o‘xshash uslubda tasvirlanadi; «Kichkintoy» (1868) – avtobiografik roman. U Flober, Zolya, Turgenev bilan yaqin bo‘lgan; 1867-yilda uylanib, uch farzand ko‘rgan; 1897-yil dekabrda Parijda vafot etgan (darslikda 17-dekabr, ko‘p manbalarda 16-dekabr). «So‘nggi saboq» hikoyasi kichik maktab o‘quvchisi Frans tilidan aytiladi. U bir ertalab darsga kech qolib, tanbehdan qo‘rqadi, yo‘lda meriya oldidagi e’lonni ko‘radi. Sinfda sukunat; muallim mosye Amel bayramona kiyingan, orqa o‘rindiqlarda qishloq qariyalari o‘tiribdi. Muallim Berlindan buyruq kelganini, Elzas va Lotaringiya maktablarida endi faqat nemis tili o‘qitilishini, bu fransuz tilidan oxirgi dars ekanini aytadi. Frans o‘z beparvoligidan pushaymon bo‘ladi. Muallim o‘zini ham, ota-onalarni ham ayblab, fransuz tilini dunyodagi eng go‘zal til deydi va uni asrash kerakligini aytadi. Dars oxirida cherkov soati urilganda u «Yashasin Fransiya!» deb yozadi va o‘quvchilarni ketishga ishora qiladi.
Sinf hikoyani 5 tasvir bilan yozadi: yo‘l, meriya e’loni, sinf, muallim nutqi, «Yashasin Fransiya!». Har tasvirga bitta jumla tavsif yoziladi.