☰ Mundarija · Adabiyot

Zahiriddin Muhammad Bobur: hayoti va merosi

Darslar 15 · 1 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
15

Zahiriddin Muhammad Bobur: hayoti va ijodi

Darslik: 1-qism, 110–113-betlar
MaqsadZahiriddin Muhammad Boburning hayot yo‘li, merosi va xalq xotirasidagi o‘rnini bilish.
Yangi so‘zlar
temuriy shahzoda · Timurid princesaltanat · empire, realmXatti Boburiy · Bobur’s own scriptvasiyat · last will, testament
Tushuntirish

Zahiriddin Muhammad Bobur 1483-yil 14-fevralda Andijonda tug‘ilgan temuriy shahzoda; u adib, tarixchi, olim, sarkarda va davlat arbobi bo‘lgan. Otasi Umarshayx mirzo kutilmaganda vafot etganda Bobur 12 yoshda edi va shu bilan uning mustaqil siyosiy faoliyati boshlandi. U bobosi Amir Temur poytaxti Samarqandni bir necha marta egalladi, lekin uni ushlab turolmadi. Uning asosiy maqsadi yirik markazlashgan davlat qurish edi; bu maqsad Movarounnahrda emas, Hindistonda amalga oshdi. Boburdan devonlari, «Boburnoma», Xoja Ubaydullohning «Risolayi volidiya»sining o‘zbekcha tarjimasi, axloqqa oid «Mubayyin» masnaviysi va u ixtiro qilgan «Xatti Boburiy» yozuvi qolgan. U 1530-yil 26-dekabrda 47 yoshida Agrada vafot etgan; 1539-yilda vasiyatiga ko‘ra xoki Kobulga keltirilib, «Bog‘i Bobur»ga qo‘yilgan. Mustaqillikdan keyin Andijonda Bobur nomidagi universitet, teatr, kutubxona, milliy bog‘ va «Bobur va jahon madaniyati» muzeyi bor; 1993-yil 23-dekabrda Xalqaro Bobur jamg‘armasi tashkil etilgan.

Namunalar
Misol: Bobur o‘zining baxtsizligini she’rda shunday ifodalaydi – o‘z yurtini tark etib Hindistonga yuz tutgani unga iztirob bo‘lgan. Bu uning vatan sog‘inchini ko‘rsatadi.
Misol: zamondoshlari Boburni shijoatli va muruvvatli deb ta’riflaydi («Tarixi Rashidiy»), Javoharla’l Neru esa uni san’at va adabiyotni sevgan, mard va tadbirkor kishi deydi.
Sinfda faoliyat

Bobur hayotini vaqt chizig‘iga joylang: 1483 – tug‘ilish, otasining vafoti (12 yoshda), 1530 – vafot, 1539 – Kobulga ko‘chirilishi; o‘rtasiga 3 ta voqea qo‘shing.

Mashq
1
Bobur qachon va qayerda tug‘ilgan?
2
Boburdan qanday asarlar qolgan? Uchtasini ayting.
3
Bobur qachon, qayerda vafot etgan va xoki qayerga ko‘chirilgan?
4
Nima uchun Boburning davlat qurish orzusi Hindistonda amalga oshdi, bu unga qanday ta’sir qilgan deb o‘ylaysiz?