Alisher Navoiy qit’alari
Qit’a – g‘azalga shakli yaqin janr, farqi birinchi bayt qofiyasining erkinligida: qofiyalanish tartibi a : a, d : a, e : a... ko‘rinishida. Eng kichik hajmi ikki bayt; u ko‘proq falsafiy, ijtimoiy-siyosiy, axloqiy mavzularni yoritadi va aruzning istalgan vaznida yozilishi mumkin. Darslikdagi qit’alardan birida odamlarning noshukurligi va behuda ta’magirligi qoralanadi. «Saxo va buxl» qit’asi saxovat va xasislik haqida: so‘zining ustidan chiqish mardlik, aytmasdan berish esa undan ham yuksak; yaxshiligini pesh qilib bergan kishi pastroq, va’da berib bermagan kishi esa undan ham past baholanadi. «Jahon ahli bevafodur» qit’asi oqilga bevafo kishilardan uzoqlashishni maslahat beradi; «vafo – jafo» tazodi va «Xito – xato» tajnisi shu o‘rinda uchraydi. Yana bir qit’ada tavozu’, afv va minnat qilmasdan berish fazilatlariga ega inson «insoni komil» deb ta’riflanadi. «Shohni ajdahoga nisbat qilib» qit’asida hukmdor ham umid, ham xavf manbai sifatida ajdahoga o‘xshatiladi. Faxriya qit’ada shoir g‘azallari to‘qqiz, o‘n bir, o‘n uch baytli va hech biri yetti baytdan kam emasligini aytib, ularning martabasi yetti osmondan quyi tushmaydi, deb faxrlanadi.
Navoiyning to‘rt qit’asini bir jumlalik «hayotiy maslahat»ga aylantiring va sinfda ovoz berib, eng foydali maslahatni tanlang.