Abdulla Oripov: «Ko‘rgan-bilganlarim» va «Munojot»ni tinglab
Darslikda Abdulla Oripovning (1941–2016) «Ko‘rgan-bilganlarim» parchasi berilgan. Unda shoir Qarshi yaqinidagi Qo‘ng‘irtov etaklarida, Neko‘z qishlog‘ida o‘tgan bolaligini eslaydi: bahor hidi, tog‘ g‘orlari, yulduzli janub kechalari. Akalari oliy o‘quv yurtlarida til va adabiyotni o‘qiganlari uchun uyda doston, Navoiy, Pushkin tarjimalari, G‘afur G‘ulom va Hamid Olimjon she’riyati kabi kitoblar ko‘p bo‘lgan; to‘ylarda baxshilar doston aytganlar. Katta akasining she’rlariga bolalar gazetasidan kelgan javob xatlarini yashirincha o‘qib, qofiya o‘rganish uchun kitob titkilagan. Birinchi she’ri «Qushcha» respublika bolalar gazetasida bosilgan, bu quvonch esidan chiqmagan. Shoir «Ayol» she’ri urushdan qaytmagan amakilarining bevalariga bag‘ishlanganini, «O‘zbekiston» qasidasi va «Ona tilimga» she’rining yozilish sabablarini, hamda uni o‘sha davrdagi ijtimoiy cheklovlar o‘ylantirganini aytadi. Dantening «Ilohiy komediya»sini tarjima qilishni eng katta maktab, deydi, va ona tilining boyligiga shunda imon keltirgan. «Munojot»ni tinglab» she’rida shoir g‘amli «Munojot» kuyini tinglab, rubobga murojaat qiladi: nega g‘amimni oshirasan? Kuydan Navoiy yoki Xayyomning yig‘isi eshitilgandek bo‘ladi; asrlar g‘ami shunday bo‘lsa, odamzod asl g‘amga qanday chidagan ekan, deb o‘ylaydi.
O‘quvchi sinfda «Men qayerdan chiqqanman» mavzusida qisqa chiqish tayyorlaydi. U bolaligida o‘sgan joyning tovushlari va hidlarini eslab, o‘z so‘zlari qanday joyga bog‘liq ekanini sezadi. Shu tariqa uning gaplari boshqalarga yaqinroq bo‘ladi.
Xotira yozuvchilari, intervyu oluvchilar, o‘lkashunoslar va muzey xodimlari odam o‘sgan muhitdan uning so‘zlari va qarashlarini tushunadi.
O‘sgan joyingizning bitta tovushi va bitta hidini yozing; manzil yoki shaxsiy ma’lumot yozmang.
Sinf «Munojot» kuyi yoki boshqa mumtoz kuyni birga tinglaydi, so‘ng har o‘quvchi kuy uyg‘otgan 2 ta tuyg‘uni yozadi.