☰ Mundarija · Adabiyot

Behbudiy va «Padarkush»

Darslar 21–22 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
21

Mahmudxo‘ja Behbudiy: hayoti va ijodi

Darslik: 2-qism, 3-bet
MaqsadMahmudxo‘ja Behbudiyning hayoti, maktab islohotiga qo‘shgan hissasi va matbuotdagi faoliyatini bilish.
Yangi so‘zlar
maorif · educationislohot · reformmatbuot · the pressma’rifatparvar · enlightener
Tushuntirish

Darslikka ko‘ra, Mahmudxo‘ja Behbudiy 1875-yil 19-yanvarda Samarqand yaqinidagi Baxshitepa qishlog‘ida tug‘ilgan. Uni tog‘asi Muhammad Siddiq tarbiyalagan, arab tili grammatikasini kichik tog‘asi Mulla Odildan o‘rgangan. 1899–1900-yillarda hajga borgan, 1903–1904-yillarda Moskva va Peterburgga, 1906-yilda Qozon, Ufa, Nijniy Novgorod, Misr va Turkiyaga safar qilgan. Turkistonda maktab va maorif, matbuot, teatr va jurnalistika sohasida ish olib borgan, qishloq maktablari uchun bir necha darslik yozgan. Uning fikricha, maktablar – taraqqiyning boshlanishi; har bir millat boshlang‘ich maktablarini zamonga moslab ko‘paytirmaguncha taraqqiy yo‘liga kirmaydi. 1913-yilda Samarqandda «Samarqand» gazetasi va «Oyna» jurnalini chiqara boshlagan: ularda millat ahvoli, til qadri, chet tillarini o‘rganish va tarix haqida maqolalar e’lon qilgan. U 1919-yil 25-martda qatl etilgan (darslikda joy sifatida Shahrisabz ko‘rsatilgan, ko‘p manbalarda – Qarshi).

Namunalar
Misol (o‘zimiz yozgan): Behbudiy kabi ma’rifatparvar bugungi kunda kutubxona ochish yoki bepul kurslar tashkil etish bilan ham xalqqa xizmat qilgan bo‘lardi.
Misol: «Samarqand» gazetasi va «Oyna» jurnali – ma’rifiy fikrni keng xalqqa yetkazish vositasi bo‘lgan.
Sinfda faoliyat

Juftlikda Behbudiyning hayot yo‘lini 1875 dan 1919 gacha vaqt chizig‘ida joylashtiring: tug‘ilish, haj, safarlar, gazeta va jurnal, vafot.

Mashq
1
Behbudiy qachon va qayerda tug‘ilgan?
2
U 1913-yilda qaysi nashrlarni chiqara boshlagan?
3
Maktablar haqida u qanday fikrda bo‘lgan?
4
Nima uchun bunday ishlarni «ma’rifat fidoyisi»ning ishi deyish mumkin? Izohlang.