☰ Mundarija · Adabiyot

«Padarkush» haqida

Darslar 23 · 1 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
23

«Padarkush» dramasi haqida

Darslik: 2-qism, 18–22-betlar
Maqsad«Padarkush» dramasi tahlilini, obrazlar tizimini va asarning bugungi ahamiyatini bilish.
Yangi so‘zlar
obraz · character, imageziddiyat · conflictma’rifatparvarlik · enlightenmenttarbiya · upbringing
Tushuntirish

Darslikka ko‘ra, «Padarkush» 1911-yilda yozilgan, 1913-yilda kitob holida nashr etilgan. Behbudiy o‘zbek adabiyotida dramatik asar yozgan birinchilardan bo‘lib, asar Turkistonning barcha shaharlarida ko‘rsatilgan va o‘zbek teatriga asos solgan. Asarda yoshlar kamolida ijtimoiy va oilaviy muhit muhimligi ko‘rsatiladi. Boy obrazi – mol-dunyosi bor, lekin uni ilm va farzand tarbiyasiga sarflamaydigan odam; u hamma narsani boylik bilan o‘lchaydi, nasihatga quloq solmaydi. Darslik muallifi boyning savodsizligi o‘sha zamonda haqiqat bo‘lganini, ammo inson faqat moddiy boylik bilan yashamasligini, unda ma’naviy va ruhiy boylik ham bo‘lishi kerakligini ta’kidlaydi. Domla va Ziyoli bir-biriga yaqin fikrda; ular Boy, Toshmurod, Tangriqul, Artun kabilarga qarama-qarshi turadi – bu ziddiyat voqealarni harakatga keltiradi. «Millatchi» so‘zi bu yerda «millatparvar» ma’nosida tushuniladi. Toshmurod do‘st va dushmanni farqlamaydi, tarbiya ko‘rmagani uchun yomon odamlarga ergashadi. Oxirida ota ham, o‘g‘il ham «qurboni jaholat» bo‘ladi. Domla va Ziyoli nutqi hikmatga boy, ilmdan yiroq obrazlar nutqi esa kambag‘al va ko‘cha so‘zlariga to‘la. Darslik asardagi g‘oyani bugun ham muhim deydi: tarbiya eskirmaydi, farzandni yoshligidan tarbiyalash kerak.

Namunalar
Misol: yangi fikrli Domla va ruscha o‘qigan Ziyoli – ikkalasi ham ilm tarafdori, shu bois ular Boyga qarama-qarshi qutbda turadi.
Misol: darslikda farzand navnihol daraxtga o‘xshatiladi – uni qaysi tomonga yo‘naltirsangiz, shu yo‘ldan o‘sadi.
Sinfda faoliyat

Munozara: «Bugungi yoshlar uchun «Padarkush»dan qanday saboq bor?» – ikki guruh bahslashadi, so‘ng umumiy 3 ta xulosa yoziladi.

Mashq
1
«Padarkush» qachon yozilgan va qachon nashr etilgan?
2
Qaysi personajlar bir-biriga qarama-qarshi qo‘yilgan?
3
«Qurboni jaholat» iborasi nimani bildiradi?
4
Nima uchun darslik drama g‘oyasini bugun ham muhim deydi? Izohlang.