«Padarkush» dramasi haqida
Darslikka ko‘ra, «Padarkush» 1911-yilda yozilgan, 1913-yilda kitob holida nashr etilgan. Behbudiy o‘zbek adabiyotida dramatik asar yozgan birinchilardan bo‘lib, asar Turkistonning barcha shaharlarida ko‘rsatilgan va o‘zbek teatriga asos solgan. Asarda yoshlar kamolida ijtimoiy va oilaviy muhit muhimligi ko‘rsatiladi. Boy obrazi – mol-dunyosi bor, lekin uni ilm va farzand tarbiyasiga sarflamaydigan odam; u hamma narsani boylik bilan o‘lchaydi, nasihatga quloq solmaydi. Darslik muallifi boyning savodsizligi o‘sha zamonda haqiqat bo‘lganini, ammo inson faqat moddiy boylik bilan yashamasligini, unda ma’naviy va ruhiy boylik ham bo‘lishi kerakligini ta’kidlaydi. Domla va Ziyoli bir-biriga yaqin fikrda; ular Boy, Toshmurod, Tangriqul, Artun kabilarga qarama-qarshi turadi – bu ziddiyat voqealarni harakatga keltiradi. «Millatchi» so‘zi bu yerda «millatparvar» ma’nosida tushuniladi. Toshmurod do‘st va dushmanni farqlamaydi, tarbiya ko‘rmagani uchun yomon odamlarga ergashadi. Oxirida ota ham, o‘g‘il ham «qurboni jaholat» bo‘ladi. Domla va Ziyoli nutqi hikmatga boy, ilmdan yiroq obrazlar nutqi esa kambag‘al va ko‘cha so‘zlariga to‘la. Darslik asardagi g‘oyani bugun ham muhim deydi: tarbiya eskirmaydi, farzandni yoshligidan tarbiyalash kerak.
| Obraz | Qarashi |
|---|---|
| Boy | hamma narsani boylik bilan o‘lchaydi, nasihat eshitmaydi |
| Domla, ziyoli | o‘qish va ma’rifatni targ‘ib qiladi |
| Toshmurod | tarbiyasiz o‘sgan o‘g‘il |
Maktab yig‘inida o‘quvchilar bugungi muammo haqida qisqa sahna ko‘rsatadi: ma’ruza o‘qishdan ko‘ra sahna tomoshabinga tezroq yetib boradi. Ko‘rgandan keyin hamma bu haqida suhbatlashadi.
Dramaturglar, rejissyorlar, o‘qituvchilar va ijtimoiy kampaniya tashkilotchilari jamiyat muammosini sahna orqali ko‘rsatadi.
Bir kundalik muammo haqida (masalan, uyqu vaqti) ikki kishining uch qatorli suhbatini yozing va har birining sababini bildirsin.
Munozara: «Bugungi yoshlar uchun «Padarkush»dan qanday saboq bor?» – ikki guruh bahslashadi, so‘ng umumiy 3 ta xulosa yoziladi.