Atoyi lirikasi: tasvir usullari

Darslik Atoyini nozik xayol va kutilmagan mubolag‘ali tasvirlar ustasi deb ataydi. Shoir ma’shuqani «shoh», o‘zini «qul» deb ko‘rsatib, sevgi sadoqatini va tengsizligini birga ifodalaydi. «Jamoling vasfini qildim chamanda» g‘azalida gullar yorning go‘zalligi oldida uyalib qizaradi: bu tashxis, ya’ni jonsiz narsaga inson xislatini berish. Beshinchi baytda talmeh bor: Yusuf va Ya’qub haqidagi rivoyatga ishora qilinadi – akalari Yusufni quduqqa tashlab, otasiga bo‘ri yedi deb aytganlar, Ya’qub o‘g‘li hajrida yig‘lab ko‘zdan ayrilgan. Oltinchi baytda «uzun» va «uzmasmen» so‘zlari bir o‘zakdan, bu ishtiqoq san’ati; «sarvi ozod» va «banda»ning qarshilantirilishi esa tazoddir. «Ey do‘st» radifli g‘azalda tazod ko‘p ishlatilgan, tanosib (mantiqan bog‘liq so‘zlar tizmasi) ham bor. Ba’zi g‘azallarda sufiyona ruh seziladi: jannatni vasldan afzal ko‘rishni shoir «nodonlik» deb biladi.