Atoyi va uning g‘azallari
Atoyi XV asrda Balxda tug‘ilgan; hayoti haqida ma’lumotlar kam. Darslikka ko‘ra, u Ahmad Yassaviy nasabiga mansub Ismoil Ota avlodidan bo‘lgan, Samarqand, Buxoro va Balxda yashagan, Mirzo Ulug‘bek saroyida xizmat qilgan. U turkiy va fors tillarida ijod qilgan, taxallusini shayx ota-bobolariga ishora qilib «Ato» deb olgan. Alisher Navoiy «Majolis un-nafois»da uni darveshvash, xushxulq kishi sifatida eslab, she’ri turkiy tilda so‘zlovchilar orasida mashhur bo‘lganini aytgan. G‘azallari asosan aruzning turli bahrlarida, ayniqsa ramalda yozilgan; vazni yengil, misralari qisqa, tili sodda va ravon, shuning uchun ko‘pi xalq qo‘shig‘iga aylangan. Shoir ijodi to‘liq yetib kelmagan: taxminan XVI asrda ko‘chirilgan, 260 g‘azalli devon qo‘lyozmasi Sankt-Peterburgda saqlanadi. Darslikdagi uch g‘azalda go‘zal yorga muhabbat, sadoqat va ayriliq tasvirlanadi.
Maktab arxivida o‘quvchilar eski yozuvli daftarni topdi. Uni yozgan odam haqida deyarli hech narsa ma’lum emas, lekin yozuvning o‘zi uning fikrlari va qiziqishlarini ko‘rsatadi. O‘quvchilar ma’lum va noma’lum narsalarni alohida yozib chiqdi.
Arxivchilar, qo‘lyozma tadqiqotchilari, kutubxonachilar va restavratorlar ma’lumot kam bo‘lganda ham yozuvdan xulosa chiqaradi.
Uyingiz yoki sinfdagi bir narsa haqida «nimani bilaman, nimani bilmayman?» deb ikki qisqa ro‘yxat tuzing.
Guruhlarda g‘azaldagi «go‘zallik belgilari» (yuz, qoshlar, soch, qad) ro‘yxatini tuzing va ularga mumtoz she’riyat odatda qanday o‘xshatishlar berishini muhokama qiling.