Hamid Olimjonning «G‘azal»i
Darslikka ko‘ra, Hamid Olimjon she’riyati o‘zbek mumtoz adiblarining ijod bulog‘idan bahramand bo‘lgan; uning «G‘azal»i shu fikrni isbotlaydi. Bu ishqiy g‘azal yor madhiga bag‘ishlangan: oshiq ma’shuqasiga yetishmoqni, uning e’tiborini qozonmoqni istaydi. U yorning yuzida xol, labida bol tomchisi, shoxida bulbul, tongda g‘unchani ochuvchi shamol bo‘lishni orzu qiladi; yor bo‘yi olamni mast qilishini tasavvur qiladi; yorning bog‘ida gul bo‘lolmasa, saroyi devori bo‘lishga ham rozi. Malomat va bo‘htonga, raqiblar rashkiga ham tayyor. Oxirgi baytda esa sahro va vodiylarni kezib, visolga yetish yo‘lida jonini fido qilishdan qaytmasligini aytadi – xuddi mumtoz adabiyotdagi oshiqlar kabi. Sharq adabiyotida g‘azal aruzning muayyan bahrida yoziladi: bu g‘azal hazaji musammani solim vaznida, ya’ni har misrada «mafoiylun» rukni to‘rt marta takrorlanadi (V – – –). Darslik umuman Hamid Olimjon she’rlari o‘ziga xos uslubi va ko‘p badiiy san’atlari bilan ajralib turishini aytadi.
| 1-rukn | 2-rukn | 3-rukn | 4-rukn |
|---|---|---|---|
| mafoiylun | mafoiylun | mafoiylun | mafoiylun |
| V – – – | V – – – | V – – – | V – – – |
Maktab musiqa to‘garagida o‘quvchi yangi qo‘shiq so‘zlarini kuyga moslab, urg‘ularni sanaydi. Sig‘maydigan so‘z almashtiriladi va qo‘shiq silliq eshitiladi. Aniq o‘lchov so‘zni kuyga bo‘ysundiradi.
Qo‘shiq mualliflari, bastakorlar va qo‘shiq tarjimonlari so‘zni kuyga moslab, bo‘g‘in va urg‘ularni sanaydi.
Bir qisqa gapni qarsak bilan bo‘g‘inlab aytib, nechta bo‘g‘in ekanini sanang va xuddi shuncha bo‘g‘inli boshqa gap toping.
Juftlikda g‘azalning har baytiga 1 jumlalik mazmun yozing, so‘ng oshiqning 3 ta orzusini ajratib ko‘rsating.