☰ Mundarija · Adabiyot

Hamid Olimjon she’riyati

Darslar 27–28 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
27

Hamid Olimjon va «O‘rik gullaganda»

Darslik: 2-qism, 71–75-betlar
MaqsadHamid Olimjonning hayoti va ijodini, «O‘rik gullaganda» she’rining mazmunini bilish.
Yangi so‘zlar
lirik qahramon · lyrical herojonlantirish · personificationkulminatsiya · climaxmurojaat · address
Tushuntirish

Darslikka ko‘ra, Hamid Olimjon 1909-yil 12-dekabrda Jizzaxda tug‘ilgan; asl ismi Abdulhamid; to‘rt yoshida otasidan ayrilib, bobosi Azimbobo qo‘lida o‘sgan. Bobosi unda o‘qishga havas uyg‘otgan; Fozil Yo‘ldosh o‘g‘lining doston va termalarini tinglagan, onasi Komila aya esa ertaklarni yod bilgan, shu tariqa shoir xalq og‘zaki ijodi bilan bolaligidanoq oshno bo‘lgan. Bolalik xotirasida 1916-yilgi Jizzax qo‘zg‘olonining bostirilishi izi qolgan. U bilim yurti va Oliy pedagogika institutida o‘qigan; talabalik yillarida «Ko‘klam» she’rlar va «Tong shabadasi» hikoyalar to‘plami chiqqan; keyin «Oygul bilan Baxtiyor» kabi to‘plam va dostonlar nashr qilingan. 1939-yilda Yozuvchilar uyushmasining mas’ul kotibi bo‘lgan. Darslik uni nozik hissiyot musavviri, tabiatan lirik shoir, deydi; lirik qahramoni uchun eng muhimi – baxt. «O‘rik gullaganda» she’rida o‘rik derazasi oldida oppoq gullaydi; shabboda gul hidini olib ketadi; shoir har bahorda «baxtim bormi?» deb so‘raydi, yellar va qushlar «baxting bor» deb javob beradi; so‘nggi bandda tole mo‘l ekani, hech bahorni ko‘rmay o‘tganlarning haqi ham shoirda ekani aytiladi, she’r boshlanishdagi tasvir bilan tugaydi.

Namunalar
Misol: «O‘rik gullaganda»da shabboda, qushlar va kurtaklar – hammasi shoirga «baxting bor» deb gapirgandek tasvirlanadi; bu jonlantirishdir.
Misol: she’r oxirida boshlanishdagi satr takrorlanadi – she’r xuddi doira shaklida yopiladi.
Sinfda faoliyat

Sinf she’rni ketma-ket o‘qib, 4 qismga ajratadi: gullash, shoir o‘yi, yellar javobi, yakun. Har qismga bitta sarlavha qo‘yadi.

Mashq
1
Hamid Olimjon qachon va qayerda tug‘ilgan?
2
Bolaligi uning ijodiga qanday ta’sir qilgan?
3
«O‘rik gullaganda» she’rida shoir har bahorda nima deb so‘raydi?
4
Nima uchun «yellar va qushlar» javobi she’rning kulminatsiyasiga olib boradi? O‘z fikringizni yozing.