ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Hamid Olimjon she’riyati

Darslar 27–28 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
27

Hamid Olimjon va «O‘rik gullaganda»

Darslik: 2-qism, 71–75-betlar
MaqsadHamid Olimjonning hayoti va ijodini, «O‘rik gullaganda» she’rining mazmunini bilish.
Yangi so‘zlar
lirik qahramon · lyrical herojonlantirish · personificationkulminatsiya · climaxmurojaat · address
Tushuntirish

Darslikka ko‘ra, Hamid Olimjon 1909-yil 12-dekabrda Jizzaxda tug‘ilgan; asl ismi Abdulhamid; to‘rt yoshida otasidan ayrilib, bobosi Azimbobo qo‘lida o‘sgan. Bobosi unda o‘qishga havas uyg‘otgan; Fozil Yo‘ldosh o‘g‘lining doston va termalarini tinglagan, onasi Komila aya esa ertaklarni yod bilgan, shu tariqa shoir xalq og‘zaki ijodi bilan bolaligidanoq oshno bo‘lgan. Bolalik xotirasida 1916-yilgi Jizzax qo‘zg‘olonining bostirilishi izi qolgan. U bilim yurti va Oliy pedagogika institutida o‘qigan; talabalik yillarida «Ko‘klam» she’rlar va «Tong shabadasi» hikoyalar to‘plami chiqqan; keyin «Oygul bilan Baxtiyor» kabi to‘plam va dostonlar nashr qilingan. 1939-yilda Yozuvchilar uyushmasining mas’ul kotibi bo‘lgan. Darslik uni nozik hissiyot musavviri, tabiatan lirik shoir, deydi; lirik qahramoni uchun eng muhimi – baxt. «O‘rik gullaganda» she’rida o‘rik derazasi oldida oppoq gullaydi; shabboda gul hidini olib ketadi; shoir har bahorda «baxtim bormi?» deb so‘raydi, yellar va qushlar «baxting bor» deb javob beradi; so‘nggi bandda tole mo‘l ekani, hech bahorni ko‘rmay o‘tganlarning haqi ham shoirda ekani aytiladi, she’r boshlanishdagi tasvir bilan tugaydi.

1909Jizzaxda tug‘ildi1916Jizzax qo‘zg‘oloni xotirasi1939Yozuvchilar uyushmasi mas’ul kotibi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi kuzda maktab oynasidan sarg‘ayib borayotgan barglarni ko‘radi va «chiroyli» deyish o‘rniga bu uni nimaga o‘xshab ketganini yozadi. Natijada tuyg‘u aniq chiqadi va boshqalar ham uni his qiladi.

Kim ishlatadi

Tabiat yozuvchilari, fotosuratchilar va o‘qituvchilar ko‘rganini his bilan bog‘lab ifodalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir mavsum haqida ikki ro‘yxat tuzing: ko‘rgan narsalaringiz va his qilgan tuyg‘ularingiz.

Namunalar
Misol: «O‘rik gullaganda»da shabboda, qushlar va kurtaklar – hammasi shoirga «baxting bor» deb gapirgandek tasvirlanadi; bu jonlantirishdir.
Misol: she’r oxirida boshlanishdagi satr takrorlanadi – she’r xuddi doira shaklida yopiladi.
Sinfda faoliyat

Sinf she’rni ketma-ket o‘qib, 4 qismga ajratadi: gullash, shoir o‘yi, yellar javobi, yakun. Har qismga bitta sarlavha qo‘yadi.

Mashq
1
Hamid Olimjon qachon va qayerda tug‘ilgan?
2
Bolaligi uning ijodiga qanday ta’sir qilgan?
3
«O‘rik gullaganda» she’rida shoir har bahorda nima deb so‘raydi?
4
Nima uchun «yellar va qushlar» javobi she’rning kulminatsiyasiga olib boradi? O‘z fikringizni yozing.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQog‘oz oygacha yetadimi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →