☰ Mundarija · Adabiyot

Said Ahmad «Qorako‘z majnun»

Darslar 30 · 1 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
30

Said Ahmad va «Qorako‘z majnun» hikoyasi

Darslik: 2-qism, 82–98-betlar
MaqsadSaid Ahmadning hayoti va «Qorako‘z majnun» hikoyasi mazmunini bilib olish.
Yangi so‘zlar
hikoya · short storyepigraf · epigraphvafodor · faithful, loyalvasiyat · last will
Tushuntirish

Darslikka ko‘ra, Said Ahmad (Husanxo‘jayev) 1920-yilda Toshkentning Samarqand darvoza mahallasida tug‘ilgan, 2007-yilda vafot etgan. U «Mushtum» jurnali, radiokomitet, «Qizil O‘zbekiston», «Sharq yulduzi»da ishlagan; birinchi hikoyalar to‘plami «Tortiq» 1940-yilda chiqqan. U «Qadrdon dalalar», «Hukm» qissalari, «Ufq» trilogiyasi, «Jimjitlik» romani, «Kelinlar qo‘zg‘oloni» dramasi muallifi; qatag‘on davrida aybnomaga uchrab, lagerda bo‘lgan, shu davr «lager turkumi» hikoyalarini yaratgan. «Qorako‘z majnun» (1999) hikoyasi: Saodat aya – sakson yoshga yaqin beva ona. Katta o‘g‘li Bo‘rixon armiyaga ketgach, uzoq yurtda uylanib, qolib ketgan; o‘n besh yildan beri xat ham yo‘q. Onaning yagona hamdami – kichkina qora ko‘zli it Qorako‘z; qizi Qumri baxtsiz, ikki marta turmush qurib, qaytib kelgan. Nevarasi Anvar tog‘asini topib, uning o‘zbekchani unutganini aytganda, ona ruhan sinadi. Oradan vaqt o‘tib, Bo‘rixon uyga keladi: u boshqa odamga o‘xshaydi, o‘z tilini bilmaydi, onaning qarindoshlari bilan ruscha gaplashadi. Ona uning boshqa diniy e’tiqodni qabul qilganini bilgach, undan yuz o‘giradi, uning bolalik kiyimlarini yoqadi, o‘g‘li ketadi. Ko‘p o‘tmay ona vafot etadi; undan oldin farzandlari va nevaralarini chaqirib, vasiyat qiladi. Qorako‘z esa onaning ovozini magnitofon tasmasidan eshitib, tinmay akillaydi va uyqusi buzilgan qo‘shnilardan biri uni otib o‘ldiradi.

Namunalar
Misol: epigraf – hikoya boshiga qo‘yilgan oyat va hadis; ular Bo‘rixon va Qorako‘z obrazlariga ishora qiladi.
Misol: ona vasiyatida Qumrini yolg‘iz qoldirmaslikni so‘raydi – bu uning oxirgi damda ham farzandi haqida qayg‘urishini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

Sinf hikoyani 5 qismga bo‘ladi: kampir va it; yo‘l; o‘g‘ilning kelishi; ona vafoti; itning taqdiri. Har qismga bitta sarlavha va bir jumla xulosa yoziladi.

Mashq
1
Said Ahmad qachon va qayerda tug‘ilgan?
2
Hikoyadagi «Qorako‘z» kim?
3
Saodat aya nima uchun o‘g‘lidan yuz o‘giradi?
4
Hikoyada itning vafosi va o‘g‘ilning beparvoligi qanday qiyoslanadi? Izohlang.