☰ Mundarija · Texnologiya

Dizayn loyihasi va do‘ppi tikish

Darslar 9–10 · 2 ta dars · O. A. Qo‘ysinov, O‘. O. Tohirov, D. N. Mamatov, D. F. Aripova. Mehnat ta’limi, 9-sinf: o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma. «Delta-Print», Toshkent, 2017. Diqqat: bu o‘quvchilar darsligi emas, o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma («Texnologiya va dizayn», «Servis xizmati» va «Qishloq xo‘jaligi asoslari» yo‘nalishlari bo‘yicha dars ishlanmalari). Kurs «Texnologiya va dizayn» yo‘nalishining dars ishlanmalari mavzulari asosida tuzilgan; «Iroqi» do‘ppi darsi «Servis xizmati» yo‘nalishidan olingan, 25-dars (detallarni biriktirish) esa qo‘llanmaning taqvim-mavzuiy rejasidagi mavzu bo‘yicha yozilgan.
9

Amaliy ish: zamonaviy dizayn talablariga mos mahsulotni loyihalash

Qo‘llanma: 4-bet (taqvim-mavzuiy reja) va 29-bet
MaqsadMahsulotni zamonaviy dizayn talablariga mos loyihalash bosqichlarini va tashqi shakl uzviyligini ta’minlash yo‘llarini bilish.
Yangi so‘zlar
dizayn · designloyiha · projectmaket · model / mock-upan’ana · tradition
Tushuntirish

Dizayn — buyumni qulay, chiroyli va maqsadga muvofiq qilib o‘ylab chiqish san’ati. Xalq hunarmandchiligini zamonaviy dizayn bilan uyg‘unlashtirish an’anaviy naqsh va usullarni saqlagan holda buyumni bugungi xaridor ehtiyojiga moslashtirishni bildiradi: masalan, an’anaviy naqshli, lekin yengil va ixcham sumka yoki sovg‘a qutisi. Loyihalash bosqichlari: ehtiyoj va talabni aniqlash, g‘oya izlash, eskiz chizish, maket yoki model yasash, texnologik xarita tuzish, buyumni tayyorlash va natijani baholash. Har bosqichda tashqi shaklning uzviyligi va yaxlitligi tekshiriladi: naqsh, shakl, rang va material bir-biriga mosmi, ortiqcha qism yo‘qmi. Zamonaviy talablar: foydalanish qulayligi, mustahkamlik, xavfsizlik, materialni tejash, chiroyli ko‘rinish va narxning xaridor imkoniga mosligi. Loyihani avval qog‘ozda yoki maketda sinash arzon va xavfsiz, chunki xatoni materialni buzmasdan tuzatish mumkin.

Namunalar
Ustaxona yupqa o‘ymakor qopqoqli pichoq qini o‘rniga kitob uchun yog‘och qistirgich loyihalaydi: an’anaviy naqsh saqlanadi, lekin buyum bugungi o‘quvchiga kerakli bo‘ladi.
Maket: qalin qog‘ozdan quticha shaklini kesib yig‘ib ko‘rish. Qopqoq tanaga sig‘masa, o‘lchamni qog‘ozda tuzatiladi — yog‘och bekorga ketmaydi.
Sinfda faoliyat

Mini-loyiha: guruhlar o‘z maktab ehtiyojiga oid kichik buyum (qalamdon, kitob tokchasi, tarqatma qutisi) g‘oyasini tanlaydi, eskiz chizadi va to‘rt zamonaviy talab bo‘yicha o‘zini baholaydi. Asbob ishlatilmaydi.

Mashq
1
Loyihalash bosqichlarini ketma-ket ayting (kamida beshta).
2
«An’anaviy naqsh + zamonaviy foydalanish» ga bitta misol keltiring.
3
Qalam uchun quticha loyihasida qopqoq 2 sm ga kalta chiqdi. Xatoni qaysi bosqichda arzon tuzatish mumkin edi?
4
Nima uchun mahsulot bozorga chiqishdan oldin zamonaviy talablarga tekshiriladi?