ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Pichoqchilik: tarixi va turlari

Darslar 7 · 1 ta dars · O. A. Qo‘ysinov, O‘. O. Tohirov, D. N. Mamatov, D. F. Aripova. Mehnat ta’limi, 9-sinf: o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma. «Delta-Print», Toshkent, 2017. Diqqat: bu o‘quvchilar darsligi emas, o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma («Texnologiya va dizayn», «Servis xizmati» va «Qishloq xo‘jaligi asoslari» yo‘nalishlari bo‘yicha dars ishlanmalari). Kurs «Texnologiya va dizayn» yo‘nalishining dars ishlanmalari mavzulari asosida tuzilgan; «Iroqi» do‘ppi darsi «Servis xizmati» yo‘nalishidan olingan, 25-dars (detallarni biriktirish) esa qo‘llanmaning taqvim-mavzuiy rejasidagi mavzu bo‘yicha yozilgan.
7

Pichoqchilik san’ati: tarixi, turlari va tuzilishi

Qo‘llanma: 22–25-betlar
MaqsadPichoqchilik san’ati tarixi, pichoq turlari va tuzilishini bilish; pichoq bilan xavfsiz muomala qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
pichoqchilik · knife-makingtig‘ · bladedasta · handleqin · sheath
Tushuntirish

Pichoq kundalik hayotda ham, ishlab chiqarishda ham eng ko‘p ishlatiladigan kesuvchi asboblardan biri. Uni yasash qadimgi tosh davridan ma’lum; temirning kashf etilishi pichoqchilik rivojida katta burilish bo‘lgan, mis va bronzadan yasalgan pichoqlar esa bronza davrida keng tarqalgan. Markaziy Osiyo hududidan miloddan avvalgi II ming yillikka oid pichoq namunalari topilgan. Pichoq uchta qismdan iborat: tig‘ (kesuvchi qism), dasta va qin. Tuzilishiga ko‘ra pichoqlar to‘g‘ri, qaychi (tig‘ining uchi orqaga biroz qayrilgan) va bodomcha (orqa qirrasi uchidan ichkariga kirgan) turlarga bo‘linadi. Kattaligiga ko‘ra o‘rta suyamli, bolalar uchun mo‘ljallangan kezlik (bola pichoq), chalabuzar va mardona pichoqlar bor; bezagiga ko‘ra esa sodda, guldor, chilmix gulli va rufta pichoqlar farqlanadi. Dastasi suqma (tig‘ning dumi unga suqiladi) yoki yorma (metall sop ikki yuziga yog‘och, suyak yoki shox bo‘laklari o‘rnatiladi) bo‘ladi. Pichoq o‘tkir asbob: u bilan faqat kattalar nazorati va qoidalar bilan ishlanadi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab hunarmandchilik to‘garagi pichoq tasvirlarini davriga qarab tartibga qo‘ydi: tosh, bronza va temir pichoq. O‘quvchilar material zamonlar o‘tishi bilan qanday o‘zgarganini ko‘rdi.

Kim ishlatadi

Muzey xodimlari asboblarni davriga qarab joylaydi, oshpazlar va ustalar har ish uchun mos pichoqni tanlaydi, o‘qituvchilar asbob turlarini tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Ishonchli kattadan o‘tkir asboblar bilan ishlaganda qo‘llaydigan bitta xavfsizlik odatini so‘rang va bir jumlada yozing. O‘zingiz hech qanday o‘tkir asbobga tegmang.

Namunalar
Oshxonada ishlatiladigan sodda pichoq: tig‘i to‘g‘ri, dastasi yog‘och, hech qanday naqsh yo‘q. U tuzilishiga ko‘ra to‘g‘ri, bezagiga ko‘ra sodda pichoq.
Xavfsizlik: pichoq berilganda dastasi birinchi uzatiladi, tig‘i o‘zingizdan va boshqalardan chetga qaratiladi, ishlatilmaganda qinda yoki yopiq joyda saqlanadi.
Sinfda faoliyat

Tasnif kartochkalari: pichoq rasmlari (to‘g‘ri, qaychi, bodomcha) yuzasidan kartalar tarqatiladi. Guruhlar tig‘ shakliga qarab turini aniqlaydi. Haqiqiy pichoq sinfga olib kelinmaydi; faqat rasm va maketlar.

Mashq
1
Pichoq qanday qismlardan iborat?
2
Tuzilishiga ko‘ra pichoqlar qanday turlarga bo‘linadi?
3
Suqma va yorma dastaning farqini tushuntiring.
4
Nima uchun pichoq uzatilganda dastasini oldinga tutish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi 10 ta belanchakHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →