Qobiliyatlar va kasb tanlash

Qobiliyat — kishining biror faoliyatda muvaffaqiyat qozonishiga yordam beradigan individual psixologik xususiyat. U faqat bilim va ko‘nikmaga teng emas: hidlarni ajratish va eslab qolish oshpaz yoki kimyogar uchun, kuchli xotira dasturchi va konstruktor uchun juda foydali. Umumiy qobiliyatlar (masalan, kuzatuvchanlik, diqqat, ijodkorlik) ko‘p kasbda kerak bo‘ladi, maxsus qobiliyatlar esa tor doiradagi kasblarda: texnik, matematik, pedagogik, tashkilotchilik, adabiy-lingvistik va san’atga oid qobiliyat. Masalan, chizmaga qarab murakkab buyum yasovchi odamda jismni fazoda tasavvur qilish yaxshi rivojlangan bo‘lishi kerak. Har bir kasbda umumiy va maxsus qobiliyatlar birga qo‘shilsagina ish yaxshi chiqadi. Agar zarur qobiliyatning biri kuchsiz bo‘lsa, ikki yo‘l bor: kasbni o‘zgartirish yoki kamchilikni to‘ldirish; masalan, xotira kuchsiz bo‘lsa, muntazam yozuv va kartoteka yuritish, fazoviy tasavvur kuchsiz bo‘lsa, hajmli model ishlatish yordam beradi. Bundan tashqari, fikrlash tiniqligi, topqirlik va irodaviy sifatlar (qat’iyat, intizom, o‘ziga ishonch) maktabdagi faol o‘qish orqali rivojlanadi.