Pichoqchilik maktablari va pichoq tayyorlash texnologiyasi
O‘zbekistonda pichoqchilik markazlari ko‘p: Farg‘ona vodiysi, Samarqand, Buxoro, Toshkent, Xorazm, Qashqadaryo va Surxondaryo qadimdan nom qozongan. Har bir markaz yoki «maktab» pichoq shakli, o‘lchami, yasash usuli va bezagi bilan ajraladi. Chust pichoqlari uzunroq dasta va tig‘i, soddaligi va qattiqligi bilan mashhur; Qorasuv pichoqlari yorma yoki suqma sopli, tig‘i o‘tkir, dastasi chilmix va ko‘zlar bilan bezalgan, bu maktabning mashhur ustalaridan biri — Asqarxo‘ja Oysarxo‘jayev (1878–1964), Andijon viloyatidagi Qorasuv qishlog‘ida yashagan; Xiva pichoqlari nozik shakli va metall bezakli qini bilan, Shahrixon pichoqlari suqma sopli va kam bezakli ekani bilan, Qo‘qon pichoqlari esa keng va qalin, sal uzun tig‘i bilan tanilgan. Pichoq yasash ketma-ketligi: metall va plastmassa bo‘lagini tayyorlash, o‘lcham olib rejalash, tig‘ va dastani kesib chiqarish, mahkamlash uchun teshiklar ochish, dastani o‘rnatib pardozlash. Haqiqiy po‘lat tig‘ni usta qizdirib bolg‘alaydi, toblaydi (qizdirib tez sovitadi) va charxlaydi; maktab ustaxonasida esa qizdirish, toblash va charxlashni o‘quvchi qilmaydi — bu usta yoki o‘qituvchi ishi. O‘quv namunasini kesish va egovlash o‘qituvchi nazoratida, detalni qisqichga (iskanjaga) mahkamlab, himoya ko‘zoynagi va ishchi qo‘lqopi bilan bajariladi; teshikni parmalash dastgohida ochishda esa qo‘lqop yechiladi, chunki aylanayotgan parma uni tortib ketishi mumkin.
Xarita o‘yini: pichoq tayyorlash bosqichlari alohida kartalarga yoziladi (kesish, rejalash, teshik ochish, dastani o‘rnatish, pardozlash). Guruhlar kartalarni to‘g‘ri tartibda terib, har bosqichda qanday himoya vositasi kerakligini aytadi.