Kompozitsiya qonunlari

«Kompozitsiya» lotincha compositio so‘zidan olingan bo‘lib, «tuzish, joylashtirish, yaratish» ma’nolarini bildiradi. Kompozitsiya — buyum yoki asar qismlarining ma’lum maqsad asosida o‘zaro joylashtirilgan tartibi. Uning asosiy qonunlari: yaxlitlik qonuni, kontrastlar qonuni, tipiklik (yangilik yaratish) qonuni va kompozitsiya vositalarining hammasi g‘oyaviy mazmunga bo‘ysunishi qonuni. Yaxlitlik qonuniga ko‘ra barcha element va bo‘laklar yagona konstruktiv g‘oya atrofida birlashadi, ya’ni buyumning har bir qismi umumiy maqsadga xizmat qiladi. Kontrast qarama-qarshi xususiyatlarning (katta va kichik, och va to‘q, silliq va o‘ymakor) bir-birini ta’kidlashi bo‘lib, buyumni jonli ko‘rsatadi, lekin undan me’yorida foydalaniladi. Kompozitsiya qonunlarini bilgan o‘quvchi har qanday buyumning tuzilishi va yasash ketma-ketligini ijodiy tahlil qila oladi; bu qonunlar go‘zallik tushunchasi bilan, ya’ni estetika bilan chambarchas bog‘liq.