☰ Mundarija · Texnologiya

Buyum shaklini baholash

Darslar 5 · 1 ta dars · O. A. Qo‘ysinov, O‘. O. Tohirov, D. N. Mamatov, D. F. Aripova. Mehnat ta’limi, 9-sinf: o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma. «Delta-Print», Toshkent, 2017. Diqqat: bu o‘quvchilar darsligi emas, o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma («Texnologiya va dizayn», «Servis xizmati» va «Qishloq xo‘jaligi asoslari» yo‘nalishlari bo‘yicha dars ishlanmalari). Kurs «Texnologiya va dizayn» yo‘nalishining dars ishlanmalari mavzulari asosida tuzilgan; «Iroqi» do‘ppi darsi «Servis xizmati» yo‘nalishidan olingan, 25-dars (detallarni biriktirish) esa qo‘llanmaning taqvim-mavzuiy rejasidagi mavzu bo‘yicha yozilgan.
5

Hunarmandchilik buyumlarini shaklning uzviyligi va yaxlitligi bo‘yicha baholash

Qo‘llanma: 20-bet
MaqsadHunarmandchilik buyumining shakli uzviy va yaxlit ekanini mezonlar bo‘yicha baholashni o‘rganish.
Yangi so‘zlar
uzviylik · coherence (parts belonging together)yaxlitlik · wholenessbaholash mezoni · assessment criterionmutanosiblik · proportion
Tushuntirish

Buyumning shakli uzviy bo‘lsa, uning barcha qismlari bir-biriga mos keladi va bir maqsadga xizmat qiladi. Yaxlitlik esa bo‘laklar yig‘indisi yagona, tugallangan butunlik sifatida ko‘rinishini bildiradi: biror qism ortiqcha yoki begona tuyulmaydi. Baholashdan oldin mezonlar belgilanadi: shaklning uyg‘unligi, qismlar mutanosibligi, materialning buyum vazifasiga mosligi, ishlov sifati, naqshning joylashuvi va foydalanish qulayligi. Baholash uchun bir yo‘nalishdagi, hajmi va o‘lchami teng kamida ikkita buyum olinadi va ular ochiq, erkin muhokama qilinadi. Har bir o‘quvchi mezonlar bo‘yicha ball qo‘yadi va xulosasini yozma bayon qiladi, shuning uchun baho fikr bilan asoslanishi kerak. Sinfda «menga yoqadi» degan gap yetarli emas: nima uchun yoqishini mezon orqali tushuntirish talab qilinadi.

Namunalar
Ikki xil o‘ymakor quticha: birinchisining qopqog‘idagi naqsh tanasidagi naqshni takrorlaydi, ikkinchisida har tomon boshqacha. Birinchisida uzviylik yuqori.
A buyum: shakl 4, mutanosiblik 5, ishlov 3, naqsh 4, qulaylik 4 ball — jami 4 + 5 + 3 + 4 + 4 = 20 ball. B buyum jami 19 ball: A biroz yuqori, lekin xulosa sabablar bilan yoziladi.
Sinfda faoliyat

«Baholash qo‘mitasi»: sinf tanlangan ikki buyumni (yoki ularning rasmini) mezonlar jadvali bo‘yicha baholaydi. Har guruh ballarni e’lon qiladi va bir gapda asoslaydi. O‘tkir yoki sinuvchan buyumlar faqat rasmda ko‘rsatiladi.

Mashq
1
Buyum shaklining uzviyligi nimani bildiradi?
2
Baholash mezonlaridan to‘rttasini ayting.
3
Buyum bo‘yicha ballar: shakl 5, mutanosiblik 4, ishlov 4, naqsh 3, qulaylik 5. Jami necha ball?
4
Nima uchun baholashda «menga yoqadi» deyish yetarli emas?