Mahsulot sifatini nazorat qilish, o‘lchash va taqqoslash
Har bir buyumning sifatini belgilovchi xususiyatlari bor: masalan, gazlama uchun pishiqlik, mashina uchun tezlik va yonilg‘i sarfi; chidamlilik, mustahkamlik, qulaylik va chiroylilik esa deyarli hamma buyum uchun umumiy. Nazorat ishlab chiqarishning majburiy qismi bo‘lib, kirish nazoratidan, ya’ni material va yarim fabrikatlarni texnik talablarga mosligini tekshirishdan boshlanadi, so‘ng jarayon davomida detallar va oxirida tayyor buyum tekshiriladi. Asosiy usullar: o‘lchash (o‘lcham, shakl, qattiqlik va boshqa parametrlar asboblar bilan aniqlanadi), taqqoslash (buyum etalon namuna bilan solishtiriladi) va defektoskopiya (ko‘z ilg‘amas yoriq va g‘ovaklar ultratovush yoki rentgen kabi vositalar bilan topiladi). O‘lchash, taqqoslash va defektoskopiya detalni buzmaydi, shuning uchun zararsiz usullar deyiladi; ba’zan esa mustahkamlikni bilish uchun namunani sindirib sinash kerak bo‘ladi, bu zararli usul. Hozirda elektron hisoblash texnikasi o‘lchashni tezlashtirib, xatoni kamaytirmoqda. Sifatsiz mahsulot — bu sarflangan mehnat va materialning behuda ketishi hamda xaridorga hurmatsizlik.
Tekshiruv bekati: ustaxonada oddiy buyum (daftar, qalam, o‘lchagich) uchun uch usul: o‘lchash, etalon bilan taqqoslash, ko‘z bilan tekshirish. Guruhlar natijani jadvalga yozadi. Maktab sharoitida faqat xavfsiz asboblar ishlatiladi.