ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Kasbga yo‘naltirish, qiziqish va mayl

Darslar 28 · 1 ta dars · O. A. Qo‘ysinov, O‘. O. Tohirov, D. N. Mamatov, D. F. Aripova. Mehnat ta’limi, 9-sinf: o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma. «Delta-Print», Toshkent, 2017. Diqqat: bu o‘quvchilar darsligi emas, o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma («Texnologiya va dizayn», «Servis xizmati» va «Qishloq xo‘jaligi asoslari» yo‘nalishlari bo‘yicha dars ishlanmalari). Kurs «Texnologiya va dizayn» yo‘nalishining dars ishlanmalari mavzulari asosida tuzilgan; «Iroqi» do‘ppi darsi «Servis xizmati» yo‘nalishidan olingan, 25-dars (detallarni biriktirish) esa qo‘llanmaning taqvim-mavzuiy rejasidagi mavzu bo‘yicha yozilgan.
28

Kasbga yo‘naltirish, qiziqish va mayl

Qo‘llanma: 102–106-betlar
MaqsadKasbga yo‘naltirishning mohiyatini, uning to‘rt qismini va qiziqish hamda mayl tushunchalarini bilish.
Yangi so‘zlar
kasbga yo‘naltirish · career guidanceqiziqish · interestmayl · inclinationkasbiy maslahat · career counselling
Tushuntirish

Kasbga yo‘naltirish — insonning shaxsiy xususiyatlari va mehnat bozori ehtiyojlarini hisobga olib, unga o‘z o‘rnini topishda yordam beradigan ilmiy asoslangan ishlar tizimi. U odamning qobiliyati va salomatligini asrashga, ishsizlikning oldini olishga va mehnat kuchidan oqilona foydalanishga xizmat qiladi. Uning to‘rt qismi bor: kasbiy axborot (kasblar, o‘qish joylari, mehnat bozori haqida ma’lumot berish), kasbiy maslahat (psixolog yoki mutaxassis bilan suhbatda shaxsning xususiyatlarini o‘rganish), kasbiy tanlov va saralash (aniq kasbga yaroqlilikni aniqlash) hamda kasbiy moslashish (ishga kirgan kishining jamoa va sharoitga ko‘nikishi). Yo‘naltirish bolalikdan boshlanadi: kichik sinflarda kasblar bilan tanishish, o‘rta sinflarda qiziqishlarni sinash, 8–9-sinflarda esa aniq kasbni o‘ylab tanlash davri keladi. Qiziqish — bilishga intilish, ya’ni «bilgim keladi», mayl esa — shu faoliyat bilan shug‘ullanishga intilish, ya’ni «qilgim keladi». Qiziqish dastlab vaqtincha va tasodifiy bo‘ladi; uni muntazam o‘rganish va amaliyot bilan mustahkamlasangiz barqaror bo‘lib, maylga aylanadi. Hayvonlar haqida kitob o‘qish qiziqish, ularni har kuni parvarishlash esa mayl belgisi bo‘lishi mumkin.

odamlar bilan ishlashtexnikatabiatsan’atraqamlar

Eng kuchli qiziqish: texnika

Mos kasblar: muhandis, dasturchi, elektrchi

Bu faqat yo‘nalish: kasb tanlashda qobiliyat va imkoniyatlar ham muhim

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir o‘quvchiga kitobdagi qush suratlarini ko‘rish yoqardi. O‘qituvchi daftar bergach, u har hafta maktab hovlisida ko‘rgan qushlarini chiza boshladi.

Kim ishlatadi

Karyera maslahatchilari qiziqish va moyillikni ajratadi, o‘qituvchilar bolalarning tanlovini kuzatadi, ishga yollovchilar nomzod nimaga tortilishini so‘raydi.

Bugun sinab ko‘ring

Uch kun davomida bo‘sh vaqtda nimani tanlayotganingizni qisqa yozib boring va nima takrorlanayotganini ko‘ring.

Namunalar
Nodira robototexnika haqida videolar ko‘rishni yaxshi ko‘radi (qiziqish). Keyin maktab to‘garagiga yozilib, o‘qituvchi bilan kichik modellar yig‘adi va tajribalar o‘tkazadi: qiziqish mayl tomon o‘smoqda.
Maktabdagi «Kasblar kuni»da ota-onalar o‘z ishi haqida gapirdi — bu kasbiy axborot. Psixolog bilan alohida suhbat — kasbiy maslahat.
Sinfda faoliyat

«Qiziqish yoki mayl?»: o‘qituvchi o‘nta jumla o‘qiydi («Fizika haqida kitob o‘qiyman», «Har hafta ustaxonada yordamchi bo‘laman» va hokazo); o‘quvchilar kartochka bilan qiziqish yoki mayl ekanini ko‘rsatadi. Ustaxonada ishlash faqat o‘qituvchi bilan.

Mashq
1
Kasbga yo‘naltirishning to‘rt qismini ayting.
2
Qiziqish bilan mayl o‘rtasidagi farqni tushuntiring.
3
Maktabda 40 o‘quvchi kasblar kuniga qatnashdi, ularning 25 nafari yangi kasb haqida bilib oldi. Qancha o‘quvchi yangi narsa bilmadi?
4
Nima uchun qiziqishni amaliy mashg‘ulot bilan mustahkamlash kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYarmarka stendiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →