Texnologik hujjatlarning yagona tizimi va davlat standartlari
Standart — andoza, me’yor: mahsulot, usul yoki atamaga qo‘yiladigan yagona talablar to‘plami. Standartlash — ma’lum sohada faoliyatni tartibga solish uchun qoidalar belgilash va ularni qo‘llash. Uning maqsadi mahsulot sifatini oshirish, mehnat unumdorligini ko‘tarish, o‘lchashlarning bir xilda va to‘g‘ri bo‘lishini ta’minlash hamda boshqa mamlakatlar bilan savdo va hamkorlikni osonlashtirish. Standartlar toifalari: xalqaro standartlar (masalan, ISO tashkiloti ishlab chiqadigan), O‘zbekiston davlat standartlari (O‘z DSt), soha standartlari va korxona standartlari. Davlat standarti hamma korxonalar uchun majburiy; unda belgilangan ko‘rsatkichlar sifatning eng past chegarasi hisoblanadi, bundan past mahsulot sifatsiz deyiladi. Standartga rioya etilmasa, nazorat organlari mahsulotni ishlab chiqarish yoki sotishni taqiqlashi, korxona esa javobgar bo‘lishi mumkin. Texnologik hujjatlar yagona tizimining standartlari hujjatlarning ro‘yxati va mazmunini belgilaydi; masalan, kiyim tikishda modelga oid texnik shartlar (chizma, tashqi ko‘rinish tavsifi, materiallar ro‘yxati, o‘lchamlar) ishlatiladi. Standartlarni tasdiqlash va ularga rioya qilinishini nazorat qilishni davlatning maxsus vakolatli organi amalga oshiradi.
Har qanday chizg‘ichda belgilar orasidagi 10 santimetr bir xil, shuning uchun o‘quvchi partani o‘lchab, o‘qituvchi boshqa chizg‘ich bilan tekshirganda, ikkalasining natijasi bir xil chiqdi.
Standartlar mutaxassislari kelishilgan o‘lchamlar va talablarni belgilaydi, o‘lchov asboblari ishlab chiqaruvchilari shkalalar bir xil bo‘lishini ta’minlaydi, ishlab chiqaruvchilar boshqalarga mos keladigan mahsulot tayyorlaydi.
Ikki xil chizg‘ichni (o‘zingizniki va sinfdoshingiznikini) yonma-yon qo‘yib, 10 sm belgilari mos tushishini tekshiring va natijani yozing.
Standart izlash: sinfda uydagi uch buyum (qog‘oz, batareyka, kiyim yorlig‘i) ustida qanday standart belgilari yoki o‘lchamlar borligini kuzating va ro‘yxat tuzing. Hech narsani ochmang yoki buzmang.