Mehnatni ilmiy tashkil etish
Mehnatni ilmiy tashkil etish — ishlab chiqarishni oqilona yo‘lga qo‘yishning asosiy qismi: mehnat taqsimoti va kooperatsiya, ish o‘rinlarini uyushtirish, ilg‘or usullarni joriy etish, kadrlar malakasini oshirish, mehnatni me’yorlash va unga haq to‘lash, mehnat sharoitini yaxshilash va intizomni mustahkamlashni o‘z ichiga oladi. Mehnat me’yorlari uch xil: vaqt me’yori (bir buyum yoki operatsiya uchun belgilangan vaqt), ish me’yori (vaqt birligida tayyorlanadigan mahsulot miqdori) va xizmat me’yori (xodim xizmat ko‘rsatishi kerak bo‘lgan uskuna yoki maydon). Haq to‘lashning ikki asosiy shakli bor: ishbay (haq tayyorlangan mahsulot soni va bir dona narxiga qarab hisoblanadi) va vaqtbay (haq malaka darajasi va ishlangan vaqtga bog‘liq; masalan, ta’mirlashda). Mutaxassis va xizmatchilarga oylik lavozim maoshi (oklad) to‘lanadi; tejamkorlik va rejadan ortiq bajarilgan ish uchun mukofot ham beriladi. Brigada usulida har kimning ulushini hisobga olish uchun mehnatda qatnashish koeffitsienti ishlatiladi. Ergonomika — mehnat vositalarini odamga qulay qilish fani: tutqich o‘lchami, asboblar joylashuvi, toza havo, kerakli harorat va yoritish, shovqinning kamligi charchoqni kamaytiradi va unumdorlikni oshiradi.
O‘quvchi o‘quv stolini deraza yorug‘ligi chap tomondan tushadigan qilib o‘zgartirdi, o‘ng qo‘li bilan yozganida soya tushmay qoldi. Oyoqlari polga to‘liq tegib, tirsaklari stolga qulay yotdi.
Ergonomika mutaxassislari ish joyini qulay qiladi, ofis va zavod xodimlari charchoqni kamaytirish yo‘llarini qidiradi, dizaynerlar stul va stolni odamga moslaydi.
Yozayotganingizda oyoqlaringiz polda, tirsaklaringiz stolda va yorug‘lik qayerdan tushayotganini kuzatib, bitta qulay o‘zgartirish toping.
Ergonomik ish o‘rni: juftlikda o‘z partangiz yoki ustaxona stolini tahlil qiling: stul balandligi, yorug‘lik, asboblar joylashuvi qulaymi? Bir narsani yaxshilash taklifini yozing.