Kasb tanlashdagi xatolar va qiyinchiliklar
Kasb tanlashdagi xatolarning ko‘pi bir necha sababdan kelib chiqadi. Birinchisi — darrov eng yuqori lavozimni orzu qilish; aslida har bir usta, muhandis va rahbar avval oddiy ishdan boshlab, bosqichma-bosqich o‘sgan. Ikkinchisi — kasblarni «nufuzli» va «nufuzsiz»ga bo‘lish; har qanday halol mehnat jamiyatga kerak va hurmatga loyiq. Uchinchisi — faqat do‘stlar tanlagani uchun shu yo‘ldan borish; qiziqish va qobiliyat mos kelsa yaxshi, aks holda keyinroq yo‘lni almashtirishga to‘g‘ri keladi. To‘rtinchisi — yoqtirgan insoniga havas qilib, uning kasbini ko‘r-ko‘rona tanlash; avval o‘sha kasbning kundalik ish sharoitini — ish vaqti, joyi, jismoniy yuk va mas’uliyatini — bilib olish kerak. Beshinchisi — kasbning faqat ko‘zga tashlanadigan chiroyli tomonini ko‘rish: masalan, veterinarni faqat hayvonlarni erkalaydigan odam deb o‘ylash, holbuki uning ishida kasal hayvonni davolash, jarrohlik va tunda chaqiruvga borish ham bor. Oltinchisi — sevimli fanni kasb bilan tenglashtirish: «kimyoni yaxshi ko‘raman» degan o‘quvchi uchun laborant, farmatsevt, kimyogar-texnolog, ekolog kabi turli aniq kasblar bor va ularning ish mazmuni bir-biridan keskin farq qiladi. Yettinchisi — mehnat mazmunining o‘zgarganini bilmaslik: bugungi ishchi kompyuter, dasturli stanok va raqamli asboblar bilan ishlaydi. Sakkizinchisi — sog‘liq va o‘z xususiyatlarini inobatga olmaslik: mos kelmaydigan sharoit sog‘liqqa zarar yetkazishi mumkin.
Bir o‘quvchi mashq qilmasdan sinf tomoshasida bosh rolni o‘ynamoqchi bo‘ldi. O‘qituvchi avval kichikroq rolni o‘rganishni maslahat berdi. Bir necha hafta mashqdan keyin o‘quvchi kattaroq rolga tayyor bo‘ldi.
Karyera maslahatchilari kasb haqida to‘liq ma’lumot beradi, ish beruvchilar kundalik ish tartibini tushuntiradi, ustalar o‘z kasbining qiyin va yoqimli tomonlarini aytadi.
Qiziqtirgan bir kasbni nomlang va unga qarab qo‘yilishi mumkin bo‘lgan birinchi kichik qadamni yozing, masalan, bitta oddiy ko‘nikmani o‘rganish. Shu oy ichida qila oladigan qadamni tanlang.
«Xatoni top»: o‘qituvchi beshta qisqa vaziyatni o‘qiydi (masalan, «Anvar jurnalist bo‘lmoqchi, chunki televizorda chiqish qiziq»). Guruhlar har bir vaziyatda qaysi xato borligini aniqlaydi va to‘g‘ri yo‘lni taklif qiladi.