Zargarlik toshlari va zargarlik asboblari
Zargarlik toshlari buyumni bezash uchun ishlatiladi; ularning bahosi rangi, qattiqligi, tozaligi, kattaligi va chiroyli yaltirashiga bog‘liq. Mineral — tabiatda o‘z-o‘zidan hosil bo‘lgan, muayyan tarkibli qattiq modda. Zargarlik toshlari odatda besh guruhga bo‘linadi: qimmatbaho (olmos, yoqut, sapfir, zumrad, dur-marvarid), rangli (feruza, malaxit, nefrit, aqiq, xalkedon), organik (qahrabo, marjon, gagat), turli rangli bezak toshlari va sun’iy toshlar. Olmos — kristall holdagi uglerod, tabiiy moddalar ichida eng qattiqlaridan biri; yoqut va sapfir esa bir xil mineral — korundning qizil va ko‘k xillari. Feruza ko‘kimtir-yashil, mo‘rt va nur o‘tkazmaydigan tosh bo‘lib, vaqt o‘tishi bilan rangi o‘zgarishi mumkin; marvarid esa chig‘anoqda hosil bo‘ladi, qahrabo — daraxt qatronining qotib toshga aylangan xili. Toshlar silliq gumbaz shaklida (kabashon), pog‘onali yoki ko‘p qirrali (brilliant) usulda ishlanadi. Zargar punson, kurya (simni teshiklar orqali tortish uchun plastina), pargor, zubilo, bolg‘acha, qisqich, ombir, qaychi va qoliplardan foydalanadi; qizdirish va quyish ishlari faqat usta yoki o‘qituvchi nazoratida bajariladi.
Maktab muzeyining shisha vitrinasida toshlar ko‘rgazmaga qo‘yilgan edi. O‘quvchilar ularni rangi, yaltirashi va kattaligiga qarab guruhladi. Har bir guruhga nom berib, qaysi biri qimmatliroq ko‘rinishini muhokama qildi.
Zargarlar va gemmologlar toshlarni sifati bo‘yicha ajratadi, muzey xodimlari to‘plamlarni tartiblaydi, ko‘rgazma dizaynerlari buyumlarni yorug‘likka mos joylaydi.
Kitobdagi yoki ekrandagi toshlarning rasmlariga qarab, ularni rang, yaltirash va kattalik bo‘yicha uch ustunga ajratib yozing.
Tasnif o‘yini: tosh nomlari yozilgan kartalarni besh guruhga (qimmatbaho, rangli, organik, sun’iy, bezak) ajrating. Hamma tosh va asboblar faqat rasmda bo‘ladi; haqiqiy zargarlik asboblari bilan faqat o‘qituvchi bor joyda ishlanadi.