ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Takrorlash: sonlar, o‘zlashtirma gap, izohlovchi ergash gap (2)

Darslar 9 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
9

§ 9. Umumlashtirish va nazorat darslari (2)

Darslik: 34–35-betlar
Maqsad6–8-darslar mavzularini takrorlash: sonlarni turlash, ko‘chirma va o‘zlashtirma gap, «что, чтобы, как» li izohlovchi ergash gaplar.
Yangi so‘zlar
son · числительноеo‘zlashtirma gap · косвенная речьizohlovchi ergash gap · изъяснительная частьbosh gap · главная часть
Tushuntirish

Murakkab sonlarda ikkala qism turlanadi («пятидесяти», «двухсот»), tarkibiy sonlarda har bir so‘z; tarkibiy tartib sonlarda esa faqat oxirgisi. Ko‘chirma gapni o‘zlashtirma gapga aylantirganda darak gap «что», so‘roq gap «ли» yoki so‘roq so‘z, buyruq «чтобы» bilan beriladi va olmoshlar mosiga o‘zgaradi. Izohlovchi ergash gap bosh gapdan vergul bilan ajraladi va «что? о чём?» savoliga javob beradi. Bosh gapdagi fe’l ham muhim: «сказал, знаю, думаю» → «что»; «попросил, хочу, требую» → «чтобы»; «видел, слышал» → «как». Takrorlashda har bir qoidaga bittadan o‘z misolingizni tuzing.

чтоdarakлиso‘roq so‘ziso‘roqчтобыbuyruqKo‘chirma gap
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilidagi kichik hikoyani eshitgan o‘quvchi uni qisqa takrorlaydi: «Я слышал, как поют птицы». Tuzilmalarni takrorlash uni tez va aniq gapirishga o‘rgatadi.

Kim ishlatadi

Rus tilida gapiradigan yo‘riqchilar, tarjimonlar va o‘qituvchilar o‘zlashtirma gap va tushuntiruvchi gaplarni ravon qo‘llaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun eshitgan bir tovushni rus tilida «я слышал, как...» bilan ayting.

Namunalar
Aralash misol: «Директор сообщил, что на выставку пришло около трёхсот пятидесяти человек». «Что» — izohlovchi; «трёхсот пятидесяти» — ikkala son turlangan.
O‘zlashtirma: «Учитель попросил: “Принесите проекты”» → «Учитель попросил, чтобы мы принесли проекты».
Sinfda faoliyat

«Qoidani top». Kartochkadagi gapga mos qoida (mantiqiy ega, son, o‘zlashtirma gap yoki ergash gap) nomini jamoalar tezlikda aytadi.

Mashq
1
So‘z bilan qaratqich kelishigida yozing: 1 500.
2
O‘zlashtirma gapga aylantiring: «Он спросил: “Когда начнётся концерт?”»
3
Bog‘lovchini qo‘ying: «Я видел, … рабочие строят мост».
4
Nima uchun «Мама попросила, что я помог» noto‘g‘ri?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYarmarka kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →