ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Pul tarixi. Izohlovchi ergash gaplar: «что, чтобы, как»

Darslar 8 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
8

§ 8. Pul tarixi: ergash gapli qo‘shma gap haqida umumiy tushuncha; izohlovchi ergash gaplar («что, чтобы, как»)

Darslik: 30–33-betlar
MaqsadErgash gapli qo‘shma gap tuzilishini tushunish; izohlovchi ergash gaplarni «что, чтобы, как» bilan tuzish va vergul qo‘yish; pul tarixi haqida gapirish.
Yangi so‘zlar
pul · деньгиtanga · монетаergash gap · придаточное предложениеvalyuta · валюта
Tushuntirish

Ergash gapli qo‘shma gapda bitta qism (ergash gap) ikkinchisiga (bosh gapga) bog‘lovchi yoki bog‘lovchi so‘z orqali bog‘lanadi. Izohlovchi ergash gap bosh gapdagi yetishmayotgan bo‘lakni to‘ldiradi va «что? о чём?» savollariga javob beradi: «Учитель сказал, что завтра будет экскурсия». «Что» voqea-faktni, «чтобы» istak, iltimos, zaruratni, «как» idrok etilgan jarayonni bildiradi: «Я видел, как продавец считает деньги». Ergash gap bosh gapdan vergul bilan ajratiladi. Tanga birinchi bo‘lib miloddan avvalgi VII asrda Lidiyada paydo bo‘lgan; Xitoyda qog‘oz pul taxminan ming yil oldin ishlatilgan; O‘zbekistonda so‘m 1994-yilda muomalaga kiritilgan; 1 rubl = 100 kopeyka.

ittifoqma’nomisol
чтоaxborotДруг сказал, что зайдёт.
чтобыistak, iltimosТренер потребовал, чтобы все пришли вовремя.
какjarayonni sezishМы смотрели, как садится солнце.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Do‘stingiz bilan sayr haqida rus tilida suhbatlashganda: «Мы договорились, что встретимся у входа». Tushuntiruvchi qism kelishuv mazmunini ochadi.

Kim ishlatadi

Rus tilida ish olib boradigan menejerlar, tarjimonlar va ma’murlar kelishuv mazmunini «что» bilan aniq ifodalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi bir kelishuvingizni rus tilida «что» bilan bir gapda ayting.

Namunalar
«Историки установили, что первые монеты появились в Лидии». Bosh gap + «что» li ergash gap, oldida vergul.
«Мама попросила, чтобы я сходил в магазин». «Чтобы» + o‘tgan zamon fe’li: iltimos. «Я слышал, как звенят монеты»: «как» — idrok.
Sinfda faoliyat

«Qanday so‘z?». Bosh gap beriladi («Я знаю…», «Мама хочет…», «Я видел…»), o‘quvchilar to‘g‘ri bog‘lovchi bilan ergash gap qo‘shadi.

Mashq
1
Bog‘lovchini tanlang («что» / «чтобы» / «как»): «Бабушка хочет, … мы приехали».
2
Vergul qo‘ying: «Я знаю что деньги появились очень давно».
3
Ergash gapni tuzing («как»): «Мы наблюдали … самолёт взлетает».
4
Nima uchun «Я хочу, чтобы ты пришёл» gapida fe’l o‘tgan zamonda?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYarmarka oldidanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →